Sống khỏe – Y Học Cộng đồng https://yhoccongdong.com Dự án “Y Học cùng cộng đồng” phổ biến những kiến thức khoa học và thường thức về y học cho cộng đồng Việt Nam Thu, 14 Jun 2018 10:47:58 +0000 vi hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.9.6 Quá nhẹ cân có thực sự là vấn đề? https://yhoccongdong.com/thongtin/qua-nhe-can-co-thuc-su-la-van-de/ Mon, 04 Dec 2017 16:05:39 +0000 https://yhoccongdong.com/?p=14681 Quá nhẹ cân có thực sự là vấn đề?

Thực tế là quá gầy cũng sẽ gây ra những vấn đề về sức khỏe. Việc giữ cân bằng là rất quan trọng để giúp duy trì một cơ thể khỏe mạnh.

Bài viết Quá nhẹ cân có thực sự là vấn đề? được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Quá nhẹ cân có thực sự là vấn đề?

 

Giảm cân đang là một vấn đề nghiêm trọng tại nhiều nước. Người tiêu dùng liên tục nhìn thấy những quảng cáo và tin tức về các trào lưu ăn kiêng, những sản phẩm được hứa hẹn sẽ giúp người dùng giảm cân hiệu quả, thần kỳ và thần tốc.

Cho rằng “trận chiến béo phì ” đang ở ngay trước mắt và là tâm điểm đối với rất nhiều người khiến cho việc gầy ốm dường như lại trở thành một viễn cảnh tốt hơn. Tuy nhiên, thực tế là quá gầy cũng sẽ gây ra những vấn đề về sức khỏe.

Chất béo bị coi là nguyên nhân gây ra chứng thừa cân và béo phì. Tuy nhiên, không phải tất cả các loại chất béo đều không tốt. Trên thực tế, việc chia tách và lưu trữ năng lượng (calo) như chất béo chỉ là một trong rất nhiều phương thức cơ thể chúng ta sử dụng thức ăn để hoạt động, hồi phục và phát triển.

Năng lượng có trong chất béo sẽ giúp bạn vượt qua một công việc căng thẳng hay tập luyện vất vả. Nó cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển não bộ, ngăn ngừa tình trạng viêm và đông máu. Chất béo cũng giúp bạn có mái tóc và làn da khỏe mạnh.

Vì vậy, việc giữ cân bằng là rất quan trọng để giúp duy trì một cơ thể khỏe mạnh.

Làm thế nào để biết mình bị thiếu cân?

Việc tính chỉ số khối lượng cơ thể (BMI) có thể giúp xác định xem bạn có đang thiếu cân hay không. Công cụ tính online (trực tuyến) này có thể giúp bạn và bác sĩ tính BMI dựa trên trọng lượng và chiều cao của bạn. Nếu BMI nhỏ hơn 18.5, bạn đang nhẹ/thiếu cân.Bác sĩ cũng có thể xác định bạn có đang thiếu cân hay không dựa trên chiều cao, cân nặng, thực phẩm bạn ăn và mức độ hoạt động của bạn.

Tình trạng thiếu cân có thể gây ra những vấn đề gì?

Những người bị thiếu cân thường không hấp thụ đủ năng lượng để cung cấp cho cơ thể. Những người này cũng thường bị suy dinh dưỡng, do không nhận đủ lượng vitamin và khoáng chất từ thức ăn. Nếu bị thiếu cân, bạn sẽ phải đối mặt với những vấn đề sức khỏe sau:

  • Tăng trưởng và phát triển bị ức chế. Điều này đặc biệt đúng ở trẻ em và thanh thiếu niên, những đối tượng mà cơ thể cần nhận đầy đủ chất dinh dưỡng để phát triển và khỏe mạnh.
  • Xương dễ gãy. Thiếu vitamin D và canxi cùng với thiếu cân có thể làm xương yếu và loãng xương.
  • Hệ miễn dịch kém. Khi không có đủ chất, cơ thể không thể lưu trữ dinh dưỡng và không đủ khả năng đối phó với bệnh tật. chất dinh năng lượng và cũng có thể gặp khó khăn trong chiến đấu bệnh tật. Hệ miễn dịch cũng khó phục hồi trở lại sau khi bị bệnh.
  • Thiếu máu. Thiếu máu có thể xảy ra do thiếu sắt, thiếu folate và vitamin B12, có thể dẫn đến chóng mặt, mệt mỏi và nhức đầu.
  • Các vấn đề về sinh sản. Ở phụ nữ, thiếu cân có thể dẫn đến kinh nguyệt không đều, thiếu kỳ kinh và vô sinh.
  • Rụng tóc. Thiếu cân có thể làm tóc mỏng và dễ rụng. Nó cũng có thể khiến da khô, mỏng và dẫn đến các bệnh về răng miệng.

Nguyên nhân gì dẫn đến thiếu cân?

Thiếu cân có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trong khi một số người thiếu cân vẫn khỏe mạnh về mặt thể chất, một số người khác lại có những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn cần được điều trị, mà nguyên nhân có thể là:

  • Do di truyền. Nếu bạn gầy từ khi còn học trung học và cả gia đình bạn đều gầy, rất có thể bạn bị gầy bẩm sinh do sự trao đổi chất cao hơn bình thường.
  • Do điều kiện kinh tế-xã hội. Bạn và gia đình bạn có thể không đủ ăn do điều kiện kinh tế hoặc điều kiện công việc.
  • Do hoạt động thể chất cường độ cao. Những vận động viên, những người làm công việc cần nhiều sức lực hoặc người năng động sẽ thường tiêu tốn nhiều calo hơn so với những người khác.
  • Do bệnh tật. Bị ốm cũng có thể gây chán ăn và ảnh hưởng đến khả năng sử dụng, lưu trữ chất dinh dưỡng của cơ thể. Nếu giảm cân thường xuyên ngoài ý muốn, bạn nên đi kiểm tra xem có mắc bệnh gì không, chẳng hạn như bệnh tuyến giáp, bệnh tiểu đường, các bệnh về tiêu hóa hoặc thậm chí ung thư.
  • Do thuốc. Một số loại thuốc có thể gây buồn nôn và giảm cân. Một số phương pháp điều trị, như hóa trị, có thể làm chán ăn và làm việc giảm cân thêm trầm trọng.
  • Do tâm lý. Tâm lý cũng ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống. Các yếu tố như căng thẳng và trầm cảm có thể phá vỡ những thói quen ăn uống lành mạnh. Những lo lắng về ngoại hình cũng có thể dẫn đến rối loạn ăn uống. Nếu bạn đang gặp những rắc rối hay tổn thương về mặt tình cảm, hãy nói chuyện với bác sĩ để được tư vấn và trợ giúp.

Có thể tăng cân một cách lành mạnh không?

Lên kế hoạch tăng cân nghe có vẻ giống như cơ hội để nuông chiều bản thân: bạn chỉ cần thưởng thức món khoai tây chiên hay gà rán thả giàn! Tuy nhiên, mọi chuyện lại không đơn giản như thế; tăng cân lành mạnh đòi hỏi bạn phải có phương pháp đảm bảo cân bằng chứ không phải chỉ đơn giản là tăng thêm lượng thức ăn vặt vào khẩu phần hằng ngày.

Mặc dù đồ ăn vặt có thể làm tăng cân, nó không giúp bạn giải quyết những vấn đề về thiếu hụt dinh dưỡng do thiếu cân. Hơn nữa, chất béo, đường và muối trong đồ ăn vặt có thể gây ra những tác hại đối với cơ thể. Để tăng cân lành mạnh, hãy thử những lời khuyên sau đây:

Bổ sung calo lành mạnh

Bạn có thể tăng lượng calo trong khẩu phần của mình mà không cần thay đổi hoàn toàn thói quen ăn uống, bằng cách bổ sung thêm các loại hạt, phô mai và các món ăn phụ tốt cho sức khỏe. Hãy thử hạnh nhân, hạt hướng dương hoặc bánh mì ngũ cốc nguyên hạt.

Chọn thức ăn giàu dinh dưỡng

Thay vì ăn thật nhiều đồ ăn vặt nhưng không chứa calo, hãytập trung vào việc ăn các loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng. Những món ăn giàu protein có thể giúp phát triển cơ bắp. Những thực phẩm giàu carbohydrates, chẳng hạn như gạo nâu và các loại ngũ cốc khác cũng rất tốt. Điều này giúp cơ thể nhận được nhiều chất dinh dưỡng nhiều nhất có thể, ngay cả khi bạn đang chán ăn.

Ăn bữa nhẹ

Bạn có thể ăn các bữa ăn nhẹ hay bữa lỡ chứa nhiều protein và carbohydrate lành mạnh. Các lựa chọn như món trộn hỗn hợp hạt và trái cây, các sản phẩm có chứa protein hay đồ uống, bánh quy giòn với bơ đậu phộng. Ngoài ra, các món ăn nhẹ khác chứa “chất béo tốt” như các loại hạt và trái bơ cũng rất tốt cho tim.

Ăn các bữa ăn nhỏ

Nếu bạn đang bị chán ăn do thuốc hoặc do các vấn đề tâm lý, việc ăn một lần nhiều thức ăn sẽ không khả thi. Bạn có thể ăn nhiều lần, chia thành các bữa nhỏ trong ngày để tăng lượng calo hấp thụ vào cơ thể.

Tập thể dục

Nếu việc tập aerobic với cường độ cao đốt cháy calo và ngăn cản tăng cân, thì các môn thể dục như cử tạ hoặc yoga lại có thể giúp bạn tăng cân thông qua phát triển cơ bắp.

Trước khi bắt đầu chương trình tăng cân, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ. Thiếu cân có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn không thể giải quyết bằng việc thay đổi chế độ ăn uống. Bác sĩ sẽ giúp bạn theo dõi tiến trình tăng cân và giúp bạn có những thay đổi lành mạnh

Tài liệu tham khảo

http://familydoctor.org/familydoctor/en/prevention-wellness/food-nutrition/healthy-food-choices/healthy-ways-to-gain-weight-if-youre-underweight.html

 

Bài viết Quá nhẹ cân có thực sự là vấn đề? được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Lợi ích của việc ghi chép nhật ký ăn uống và hoạt động https://yhoccongdong.com/thongtin/loi-ich-cua-viec-ghi-chep-nhat-ky-uong-va-hoat-dong/ Fri, 01 Dec 2017 15:44:17 +0000 https://yhoccongdong.com/?p=14664 Lợi ích của việc ghi chép nhật ký ăn uống và hoạt động

Việc ghi chép lại những hoạt động cũng như việc ăn uống là một biện pháp tốt giúp bạn ý thức được những hoạt động hằng ngày của mình.

Bài viết Lợi ích của việc ghi chép nhật ký ăn uống và hoạt động được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Lợi ích của việc ghi chép nhật ký ăn uống và hoạt động

 

Nhận thức là yếu tố quan trọng giúp tạo ra những thay đổi lâu dài để sống khỏe mạnh hơn. Việc ghi chép lại những hoạt động cũng như việc ăn uống là một biện pháp tốt giúp bạn ý thức được mình đã ăn gì, ăn bao nhiêu, đã làm gì, cảm thấy như thế nào và thường có những thói quen nào.

Lời khuyên khi ghi nhật ký

  • Chăm chỉ ghi chép nhật ký và xem lại những gì có thể nhận ra qua những ghi chép đó.
  • Ghi rõ số lần để giúp bạn nhận ra đâu là thói quen của mình (như giờ ăn khi nào và mức độ hoạt động)
  • Luôn mang theo sổ ghi chép để có thể ghi lại trước khi quên mất.
  • Nếu quên không mang theo sổ ghi chép, bạn có thể ghi ra một mảnh giấy và bổ sung vào sổ sau.

Nhìn lại để tiến lên

Hãy cố gắng xem lại những gì mình đã viết ra trong nhật ký mỗi ngày, qua đó tìm ra hướng đi để tạo nên những thay đổi nhỏ nhưng lành mạnh hơn trong cuộc sống. Bạn sẽ ngạc nhiên với những gì mình tìm thấy và hiểu hơn giá trị của những kiến thức thu được.

Luôn luôn thực hiện

  • Ghi chép lại những thứ đã ăn và uống mỗi ngày, bắt đầu từ lúc thức dậy cho đến khi đi ngủ.
  • Cố gắng ghi lại cả lượng thực phẩm đã ăn. Nếu không chắc, bạn có thể ước lượng. Điều này giúp bạn nắm được mình ăn bao nhiêu mỗi ngày.
  • Ghi lại các biểu hiện, suy nghĩ và cảm giác của bạn trong các hoạt động để nhận ra lý do vì sao bạn lựa chọn như vậy.
  • Hãy tự hỏi bản thân “Mình có thực sự đói không?” để hiểu lý do làm bạn muốn ăn.Chúng có thể là do đói, do tâm trạng hoặc do thói quen.

Tiến hành một cách thoải mái

  • Ghi lại những hoạt động thể chất hàng ngày, bao gồm những gì bạn đã làm và trong bao lâu (ví dụ, chạy hoặc đi bộ trong 30 phút).
  • Đừng bỏ sót bất cứ hoạt động nào trong hàng ngày, kể cả làm việc nhà hay dắt chó đi dạo.

Chăm sóc toàn diện bản thân

  • Ghi lại bất cứ điều gì phản ánh tâm trạng của bạn mỗi ngày.
  • Đừng bỏ qua những sở thích và thời gian giao tiếp với mọi người.

Nguyên liệu để suy tư

  • Mỗi ngày, bạn hãy viết lại những gì hiện ra trong đầu – bất kể là mục tiêu, kiến thức hay câu hỏi nào bạn có.
  • Ghi lại cả những câu hỏi hay thắc mắc mà bạn muốn trao đổi với bác sĩ trong lần khám tới.

Tài liệu tham khảo

http://familydoctor.org/familydoctor/en/prevention-wellness/food-nutrition/healthy-food-choices/aim-to-change-food-and-activity-journal.html

Bài viết Lợi ích của việc ghi chép nhật ký ăn uống và hoạt động được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Chế độ ăn Địa Trung Hải là gì? https://yhoccongdong.com/thongtin/che-dia-trung-hai-la-gi/ Thu, 30 Nov 2017 16:00:13 +0000 https://yhoccongdong.com/?p=14654 chế độ ăn

Chế độ ăn Địa Trung Hải khuyến khích ăn những loại thức ăn như cá, trái cây và rau, đậu và ngũ cốc nguyên hạt.

Bài viết Chế độ ăn Địa Trung Hải là gì? được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
chế độ ăn

 

Chế độ ăn Địa Trung Hải được lấy cảm hứng từ các loại thực phẩm ở các nước giáp biển Địa Trung Hải, như Hy Lạp, Pháp, Tây Ban Nha và miền nam nước Ý.

Về mặt nào đó thì chế độ ăn Địa Trung Hải cũng tương tự như các chế độ dinh dưỡng tốt cho tim khác. Chế độ ăn này khuyến khích ăn những loại thức ăn như cá, trái cây và rau, đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Đồng thời, chế độ này không khuyến khích ăn nhiều thịt, các sản phẩm từ sữa hay đồ ngọt.

Tuy nhiên, chế độ ăn Địa Trung Hải lại khác với các chế độ ăn có lợi cho tim khác. Ví dụ, chế độ này chấp nhận lượng calo từ chất béo nhiều hơn (miễn là chọn chất béo không bão hòa và không bão hòa đơn, như dầu ô liu). Chế độ này cũng cho phép uống một lượng rượu vang vừa phải.

chế độ ăn

Những lợi ích về mặt sức khỏe của chế độ ăn Địa Trung Hải là gì?

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chế độ ăn Địa Trung Hải sẽ mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe, đặc biệt là khi kết hợp với việc tập thể dục. Nó có thể giúp bạn giảm cân, kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol. Ở người lớn tuổi, nó có thể giúp làm chậm quá trình suy giảm nhận thức (là quá trình bộ não không còn hoạt động nhanh nhạy được như trước). Chế độ ăn Địa Trung Hải cũng có thể giúp ngăn ngừa lại một số bệnh mãn tính, bao gồm:

  • Bệnh tim
  • Một số bệnh ung thư
  • Bệnh tiểu đường loại 2
  • Bệnh Alzheimer
  • Bệnh Parkinson

Làm thế nào để kết hợp chế độ ăn Địa Trung Hải?

Bạn có thể kết hợp chế độ ăn Địa Trung Hải vào lối sống hiện tại. Hãy thử một số lời khuyên dưới đây. Nếu có thêm thắc mắc, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn.

  • Hãy dùng các loại rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt làm nền tảng cho các bữa ăn. Hãy chọn một loạt các loại trái cây và rau quả, và chế biến chúng một cách đơn giản. Ví dụ, hãy nướng rau trong lò nướng hoặc rán sơ qua trong dầu ô liu thay cho bơ. Chuyển sang sử dụng bánh mì làm từ ngũ cốc nguyên hạt, ngũ cốc và mì ống. Hãy thử các loại ngũ cốc nguyên hạt khác nhau, như gạo nâu, hạt diêm mạch và kê.
  • Sử dụng chất béo không bão hòa thay cho chất béo bão hòa. Hãy lựa chọn cẩn thận các loại chất béo. Khi nấu ăn, hãy chọn chất béo không bão hòa (chưa no), chẳng hạn như dầu ô liu và dầu hạt cải. Hạn chế ăn chất béo bão hòa, như các loại chất béo trong bơ, sữa, các sản phẩm từ sữa, bơ thực vật, dầu cọ và dầu dừa. Cố gắng chọn các sản phẩm sữa ít béo.
  • Chọn đồ ăn nhẹ tươi và lành mạnh. Khi dùng bữa ăn nhẹ, hãy ăn một nắm nhỏ hạt óc chó, hạt điều, hạnh nhân hoặc quả hồ trăn. Chất béo có trong các loại hạt này là nguồn chất béo không bão hòa tốt. Quết một ít bơ đậu phộng tự nhiên (không trộn thêm đường hoặc bị lọc) lên một lát bánh mì từ ngũ cốc nguyên hạt. Ăn rau tươi với dầu ô liu thay vì kem chua (sour cream) hoặc phô mai.
  • Dùng chủ yếu là protein trong thực vật, gia cầm và cá. Hãy thử ăn chay là chủ yếu vào các ngày trong tuần. Ví dụ: kết hợp đậu với các loại ngũ cốc và rau quả. Ăn các loại cá nướng một hoặc hai lần một tuần. Khi dùng thịt, hãy chọn thịt gia cầm thay vì thịt đỏ. Cố gắng duy trì khẩu phần thịt trong khoảng từ 85g đến 142g. Tránh thịt đỏ, xúc xích, thịt xông khói và các loại thịt nhiều chất béo khác.
  • Một ly rượu vang. Chế độ ăn Địa Trung Hải cho phép uống rượu vang vừa phải và thường xuyên. Rượu vang đỏ có thể có lợi cho sức khỏe hơn rượu vang trắng. Nữ giới (hoặc nam giới trên 65 tuổi) có thể uống đến 1 ly rượu vang mỗi ngày, và nam giới dưới 65 tuổi có thể uống đến 2 ly một ngày. Uống nhiều hơn lượng này có thể làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe.
  • Hạn chế đồ ngọt. Cố gắng giảm lượng nước giải khát đóng lon (chai), ngũ cốc tẩm đường, ngũ cốc ăn liền và món tráng miệng xuống còn 1-2 lần một tuần. Nếu thèm ăn ngọt, hãy dùng một miếng trái cây tươi, sấy khô, hoặc được nướng.
  • Tích cực tập thể dục. Việc tập thể dục giúp tăng cường các lợi ích sức khỏe của chế độ ăn Địa Trung Hải. Cố gắng dành ra ít nhất 30 phút mỗi ngày để vận động với mức độ vừa và thực hiện việc này ít nhất 5 ngày một tuần. Chọn một hoạt động thể dục thể thao mà bạn thích. Đi bộ, bơi lội hoặc đi xe đạp đều là những lựa chọn tốt.

Tài liệu tham khảo

http://familydoctor.org/familydoctor/en/prevention-wellness/food-nutrition/weight-loss/mediterranean-diet.html

Bài viết Chế độ ăn Địa Trung Hải là gì? được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Lần kinh nguyệt đầu tiên https://yhoccongdong.com/thongtin/lan-kinh-nguyet-dau-tien/ Thu, 17 Dec 2015 17:00:00 +0000 http://localhost/yhoccongdong/thongtin/lan-kinh-nguyet-dau-tien/ Lần kinh nguyệt đầu tiên

Dậy thì là khoảng thời gian khi cơ thể của bạn bắt đầu thay đổi trở nên giống như một người lớn. Ở nữ, một trong những thay đổi này là việc bắt đầu có kinh nguyệt.

Bài viết Lần kinh nguyệt đầu tiên được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Lần kinh nguyệt đầu tiên

 

Dậy thì là gì?

Dậy thì là khoảng thời gian khi cơ thể của bạn bắt đầu thay đổi trở nên giống như một người lớn. Ở nữ, một trong những thay đổi này là việc bắt đầu có kinh nguyệt.

Chu kỳ kinh nguyệt là gì?

Khi tuổi dậy thì bắt đầu, não bộ phát những tín hiệu cho cơ thể sản xuất hormone. Một số các hormone này chuẩn bị cho cơ thể của bạn mỗi tháng khi thụ thai có thể xảy ra. Quá trình này được gọi là chu kỳ kinh nguyệt. Hormone này làm cho lớp niêm mạc tử cung trở nên dày hơn, chứa nhiều mô và mạch máu hơn. Trứng sẽ được phóng thích từ một trong hai buồng trứng, gọi là sự rụng trứng. Trứng sau khi rụng sẽ di chuyển theo ống dẫn trứng về phía tử cung.

Nếu trứng không được thụ tinh với tinh trùng của người đàn ông, sự mang thai sẽ không xảy ra. Lớp niêm mạc của tử cung sẽ bong ra và chảy ra khỏi cơ thể qua âm đạo. Sự đào thải máu và mô này từ lớp niêm mạc tử cung gọi là giai đoạn có kinh nguyệt hay còn gọi là giai đoạn hành kinh.

Khi nào sẽ bắt đầu có kinh nguyệt?

Hầu hết các cô gái bắt đầu chu kỳ kinh nguyệt ở độ tuổi từ 12 tuổi đến 14 tuổi, nhưng một số trường hợp bắt đầu sớm hơn hoặc muộn hơn.

Mỗi lần có kinh nguyệt kéo dài bao lâu?

Khi bạn có kinh nguyệt lần đầu tiên, thường chỉ kéo dài vài ngày. Những lần hành kinh đầu tiên của bạn có thể rất ít. Bạn có thể chỉ thấy một vài vết máu màu nâu đỏ. Thời gian hành kinh từ 2-7 ngày là bình thường.

Chu kỳ kinh nguyệt là bao lâu?

Một chu kỳ kinh nguyệt được tính từ ngày đầu tiên chảy máu trong một tháng đến ngày đầu tiên chảy máu trong tháng tiếp theo đó. Chu kỳ kinh nguyệt bình quân là khoảng 28 ngày, nhưng chu kỳ từ 21-45 ngày cũng là bình thường. Kể từ lần có kinh nguyệt đầu tiên, bạn có thể mất đến 6 năm hoặc hơn để có chu kỳ kinh nguyệt đều.

Tại sao nên theo dõi thời gian chu kỳ kinh nguyệt?

Nếu bạn làm điều này mỗi tháng, bạn có thể biết được chu kỳ của bạn. Đồng thời giúp bạn dễ dàng dự đoán được thời điểm có kinh nguyệt vào tháng tới. Tìm kiếm những ứng dụng có trên mạng hoặc trên điện thoại có thể giúp bạn theo dõi chu kỳ kinh nguyệt.

Làm thế nào để có thể theo dõi thời gian chu kỳ kinh nguyệt trên lịch?

Để theo dõi thời gian chu kỳ kinh nguyệt của bạn trên lịch, đánh dấu ngày đầu tiên bạn chảy máu vào lịch với dấu “X”. Đánh dấu”X” trên lịch vào mỗi ngày tiếp theo trong thời gian bạn vẫn đang chảy máu. Đếm ngày có chữ “X” đầu tiên là ngày 1. Tiếp tục đếm từng ngày cho đến khi bạn có chu kỳ tiếp theo.

Những sản phẩm chăm sóc cá nhân có sẵn trong suốt thời kỳ kinh nguyệt?

sản phẩm chăm sóc cá nhân có sẵn trong suốt thời kỳ kinh nguyệt

Băng vệ sinh được sử dụng để hút dòng chảy kinh nguyệt. Tăm-pông và ly kinh nguyệt (menstrual cup) là băng vệ sinh dạng ống hoặc dạng ly, có tác dụng thấm hút dòng chảy từ bên trong âm đạo. Băng vệ sinh, tăm-pông, và ly kinh nguyệt có thể được sử dụng tại các thời điểm khác nhau. Đôi khi cũng có thể được sử dụng cùng nhau.

Băng vệ sinh được sử dụng như thế nào?

Băng vệ sinh được mặc bên trong quần lót của bạn để thấm hút máu chảy ra. Băng vệ sinh có nhiều kích thước, kiểu dáng và độ dày khác nhau. Một số được thiết kế dạng có cánh hai bên để gấp lên cạnh ngoài của đồ lót, giúp giữ miếng băng vệ sinh cố định và bảo vệ tốt hơn. Một dạng băng vệ sinh mỏng hơn, ngắn hơn là một dạng của phiên bản “quần lót dây”, thường được một số cô gái dùng vào những ngày cuối của kinh nguyệt khi lượng máu ra ít, hoặc vào những ngày mà họ nghĩ rằng chu kỳ kinh nguyệt sẽ đến.

Bao lâu thì nên thay băng vệ sinh?

Thay băng vệ sinh ít nhất mỗi 4-8 giờ hoặc bất cứ khi nào bạn thấy băng thấm quá nhiều hoặc cảm thấy ẩm ướt và khó chịu. Một số người thay băng vệ sinh mỗi lần họ đi tiểu.

Tăm-pông được sử dụng như thế nào?

Một số loại tăm-pông có dạng ống nhựa hoặc ống giấy mà giúp trượt tăm-pông vào đúng chỗ. Một số tăm-pông không có thiết bị này và được chèn vào bằng ngón tay của bạn. Một sợi dây ngắn gắn vào phần cuối của tăm-pông trồi ra âm đạo để giúp bạn rút tăm-pông ra sau này.

Làm thế nào để chọn tăm-pông?

Cũng giống như băng vệ sinh, tăm-pông có nhiều kích thước khác nhau dùng cho lúc kinh nguyệt ra nhiều hoặc ít. Các gói tăm-pông sẽ ghi chú lượng chất lỏng nó có thể thấm hút. Ví dụ một “siêu” tăm-pông thì dày hơn và dùng cho lượng kinh nguyệt ra nhiều. Một tăm-pông “mỏng” (ghi slim hoặc junior) thì mỏng hơn và dùng cho lượng kinh nguyệt ra ít.

Bao lâu thì nên thay tăm-pông?

Bạn nên thay tăm-pông ít nhất mỗi 4-8 giờ. Nếu để tăm-pông một thời gian dài trong âm đạo có thể có liên quan với hội chứng sốc nhiễm độc. Khi lượng máu kinh ra quá nhiều, bạn có thể cần phải thay thường xuyên hơn.

Ly kinh nguyệt là gì?

Ly kinh nguyệt được làm bằng nhựa hoặc cao su. Chúng được đưa vào âm đạo để đón dòng chảy kinh nguyệt. Bạn lấy ra và làm sạch ly sau mỗi 8-12 giờ. Một số ly kinh nguyệt chỉ được sử dụng một lần và vứt bỏ. Một số khác có thể rửa sạch và tái sử dụng.

Liệu kinh nguyệt có gây ra đau bụng hay khó chịu?

Một số cô gái có cơn đau quặn ở bụng dưới hoặc đau lưng hoặc cương tức ngực ngay trước và trong thời kỳ hành kinh. Một số bị đau đầu hay cảm thấy chóng mặt. Một số khác có thể buồn nôn hoặc tiêu chảy. Để giúp giảm khó chịu, bạn có thể thử những điều sau đây:

  • Hãy uống ibuprofen hoặc naproxen sodium (nếu bạn không bị dị ứng với aspirin hoặc hen suyễn nặng). Luôn luôn tuân theo hướng dẫn trên chai về liều lượng dùng.
  • Tập thể dục.
  • Đặt một miếng đệm nóng hoặc các nguồn nhiệt khác trên bụng hoặc ở thắt lưng.

Vô kinh là gì?

Vô kinh có nghĩa là không có kinh nguyệt. Nó là bình thường đối với một số cô gái khi mãi đến năm 16 tuổi mới bắt đầu chu kỳ kinh nguyệt. Tuy nhiên, bạn nên đến gặp bác sĩ khi bạn 15 tuổi mà vẫn chưa có kinh nguyệt. Bạn cũng nên gặp bác sĩ nếu bạn đã bắt đầu chu kỳ kinh nguyệt nhưng sau đó không có kinh nguyệt trong hơn 3 tháng.

Phải làm gì nếu bị chảy máu nặng?

Nếu bạn đang chảy máu quá nhiều mà bạn cần thay đổi bặng vệ sinh hoặc tăm-pông mỗi 1-2 giờ hoặc nếu thời gian hành kinh của bạn kéo dài hơn 7 ngày, bạn nên đến gặp bác sĩ. Đi khám bác sĩ ngay nếu bạn bị hoa mắt, chóng mặt, hoặc mạch nhanh dồn dập (racing pulse).

Phải làm gì nếu kinh nguyệt không đều?

Bạn nên nói với bác sĩ của bạn nếu kinh nguyệt thường xuyên nhưng sau đó trở nên thất thường trong vài tháng. Bạn cũng nên khám bác sĩ nếu chu kỳ kinh nguyệt của bạn đến thường xuyên hơn (≤ 21 ngày) hoặc ít hơn (≥ 45 ngày).

Giải thích thuật ngữ

Vô kinh: Sự vắng mặt của chu kỳ kinh nguyệt.

Trứng: là tế bào sinh sản của nữ được sản xuất và phóng thích từ buồng trứng.

Ống dẫn trứng: là ống mà trứng đi từ buồng trứng đến tử cung.

Hormone: những chất được sản xuất bởi cơ thể để điều khiển các chức năng của các cơ quan khác nhau.

Buồng trứng: Hai tuyến, nằm ở hai bên của tử cung, có chứa trứng được phóng thích lúc rụng trứng và sản phẩm hormone.

Rụng trứng: Việc phóng thích của một quả trứng từ buồng trứng.

Dậy thì: là giai đoạn khi các cơ quan sinh sản bắt đầu hoạt động và các đặc điểm giới tính phụ phát triển.

Tinh trùng: là tế bào sinh dục nam được sản xuất trong tinh hoàn của nam mà có thể thụ tinh với trứng của nữ.

Hội chứng sốc nhiễm độc: Một bệnh nghiêm trọng gây ra do nhiễm khuẩn.

Tử cung: là một cơ quan cấu tạo bởi cơ nằm trong khung chậu nữ, chứa và nuôi dưỡng thai nhi đang phát triển trong suốt thai kỳ.

Âm đạo: Một cấu trúc ống được bao quanh bởi các cơ dẫn từ tử cung ra bên ngoài của cơ thể.

Nếu bạn có thắc mắc, liên hệ với bác sĩ sản khoa, bác sĩ phụ khoa của bạn.

Tài liệu tham khảo

http://www.acog.org/~/media/For%20Patients/faq049.ashx

Bài viết Lần kinh nguyệt đầu tiên được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Các phương pháp tránh thai https://yhoccongdong.com/thongtin/cac-phuong-phap-tranh-thai/ Tue, 27 Oct 2015 17:00:00 +0000 http://localhost/yhoccongdong/thongtin/cac-phuong-phap-tranh-thai/

Để lựa chọn một biện pháp tránh thai phù hợp, hãy cân nhắc các vấn đề như: hiệu quả tránh thai như thế nào, dễ sử dụng không, có cần phải được kê đơn của bác sĩ không...Bài viết sau sẽ cung cấp cho bạn một số thông tin cơ bản về các phương pháp tránh thai hiện nay.

Bài viết Các phương pháp tránh thai được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>

 

Những cân nhắc khi lựa chọn biện pháp tránh thai?

Để lựa chọn một biện pháp tránh thai phù hợp, hãy cân nhắc những vấn đề sau:

  • Hiệu quả tránh thai như thế nào?
  • Dễ sử dụng không?
  • Có cần phải được kê đơn của bác sĩ hay không?
  • Khả năng ngăn ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục?
  • Các bệnh lý đang mắc?

Có cần phải khám phụ khoa khi lựa chọn biện pháp tránh thai không?

Hầu hết các biện pháp tránh thai có thể được sử dụng mà không cần thiết phải khám phụ khoa, ngoại trừ dụng cụ tử cung, màng ngăn âm đạo và mũ cổ tử cung.

Nếu đã có quan hệ tình dục, cần phải thử thai và xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục trước khi chỉ định sử dụng biện pháp tránh thai.

Biện pháp tránh thai nào hiệu quả nhất?

Bảng dưới đây trình bày tất cả các biện pháp tránh thai và hiệu quả của nó.

Bảng 1. Hiệu quả các phương pháp tránh thai

Hiệu quả tránh thai (tỷ lệ mang thai/100 phụ nữ)

<1/100

Que cấy tránh thai

———-

Hiệu quả trong 3 năm; chứa nội tiết tố

Dụng cụ tử cung

———-

Có nhiều loại; hiệu quả nhiều năm

Triệt sản,

———-

Phương pháp tránh thai vĩnh viễn

6-9/100

Thuốc tránh thai dạng tiêm

———-

Tiêm mỗi 3 tháng; chứa nội tiết tố

Viên uống tránh thai

———-

Có chứa nội tiết tố; gồm rất nhiều loại

Miếng dán tránh thai

———-

Có chứa nội tiết tố

Vòng âm đạo

———-

Có chứa nội tiết tố

12-24/100

Bao cao su nam

———-

Giúp ngăn ngừa lây nhiễm HIV

Mũ  cổ tử cung

———-

Hiệu quả thấp ở phụ nữ đã sinh

Miếng bọt biển

———-

Hiệu quả thấp ở phụ nữ đã sinh

Màng ngăn âm đạo

———-

Phải đặt lại sau sinh

Bao cao su nữ

———-

Giúp ngăn ngừa lây nhiễm HIV

28/100

Thuốc diệt tinh trùng

———-

Có thể tăng nguy cơ nhiễm HIV ở một số trường hợp

HIV: virut gây suy giảm miễn dịch ở người, IUD: dụng cụ tử cung.

Những biện pháp khác bao gồm tránh ngày rụng trứng và cho bú vô kinh có thể được sử dụng trong 6 tháng đầu sau sinh. Cần thảo luận với người cung cấp dịch vụ sức khỏe về các lựa chọn đó.

Phương pháp tránh thai nào phòng tránh được các bệnh lây truyền qua đường tình dục?

Bao cao su nam latex hoặc polyurethane có thể giúp phòng tránh tốt nhất các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Hiệu quả bảo vệ của bao cao su nữ ít hơn. Nếu sử dụng các biện pháp tránh thai khác, thì bạn nên sử dụng kèm bao cao su nữ hoặc nam để ngăn ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Thuốc uống tránh thai là gì?

Thuốc uống tránh thai

Viên uống tránh thai là viên có chứa nội tiết tố có tác dụng tránh thai, cần được uống vào một thời điểm cố định hằng ngày. Có rất nhiều loại thuốc tránh thai. Bác sĩ có thể giúp bạn lựa chọn loại thuốc tránh thai phù hợp. Nếu quên uống thuốc, cần phải biết cách xử trí. Đọc hướng dẫn sử dụng đính kèm hoặc có thể liên lạc với bác sĩ.

Miếng dán tránh thai là gì ?

Miếng dán tránh thai

Miếng dán tránh thai là một miếng dán nhỏ (khoảng 11cm2) được dán lên da. Nội tiết tố có trong miếng dán tránh thai sẽ được phóng thích chậm vào cơ thể qua da. Một miếng dán được dán trong vòng 1 tuần và phải dán liên tục trong 3 tuần liên tiếp, đến tuần thứ 4 không cần dán và sẽ hành kinh.

Vòng âm đạo là gì?

Vòng âm đạo

Vòng âm đạo là một vòng nhựa đàn hồi, có chứa nội tiết tố được đặt sâu vào âm đạo, nội tiết tố sẽ phóng thích vào cơ thể. Vòng được đặt cố định trong âm đạo liên tiếp 21 ngày, sau đó tháo vòng ra trong 7 ngày. Trong khoảng thời gian này, sẽ xuất hiện kinh nguyệt. Sau đó lặp lại bằng cách đặt vòng mới.

Thuốc tiêm tránh thai là gì?

Thuốc tiêm tránh thai

Nội tiết tố có tác dụng tránh thai sẽ được tiêm vào cánh tay hoặc mông mỗi 3 tháng.

Que cấy tránh thai là gì ?

Que cấy tránh thai

Que cấy tránh thai là một que nhựa nhỏ bằng que diêm có chứa nội tiết tố tránh thai được cấy vào tổ chức dưới da vùng cánh tay. Nội tiết tố sẽ được phóng thích chậm, tác dụng tránh thai trong 3 năm.

Dụng cụ tử cung là gì?

Dụng cụ tử cung

Dụng cụ tử cung là dụng cụ bằng nhựa nhỏ, hình chữ T được đưa vào cố định trong buồng tử cung. Dụng cụ tử cung cần được đặt và tháo bởi người có chuyên môn. Có 3 loại dụng cụ tử cung ở Mỹ, 2 loại chứa nội tiết tố, tác dụng trong vòng 3 năm và 5 năm. Loại thứ ba là dụng cụ tử cung có chứa đồng, có thể có tác dụng trong 10 năm.

Thuốc diệt tinh trùng là gì?

thuốc diệt tinh trùng

Là những hóa chất được đưa vào âm đạo có thể làm bất hoạt tinh trùng. Có rất nhiều loại thuốc diệt tinh trùng: dạng bọt, dạng gel, dạng kem, dạng tấm (màng mỏng), dạng viên đặt (dạng rắn có thể tan ngay khi được đặt vào âm đạo).

Sử dụng thường xuyên thuốc diệt tinh trùng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm HIV từ bạn tình bị mắc bệnh. Thuốc diệt tinh trùng chỉ nên được sử dụng trong trường hợp nguy cơ nhiễm HIV thấp.

Bao cao su là gì?

Bao cao su

Bao cao su có hai dạng cho nữ giới và nam giới. Bao cao su nam khi mang sẽ bao bọc dương vật và giữ tinh trùng lại khi người nam xuất tinh. Bao cao su nữ là một túi nhựa mỏng giống với hình dáng âm đạo, giúp ngăn ngừa tinh trùng đi vào tử cung. Bao cao su có hiệu quả tốt hơn khi kết hợp với thuốc diệt tinh trùng. Thuốc diệt tinh trùng chỉ nên sủ dụng ở những đối tượng có nguy  cơ nhiễm HIV thấp.

Màng ngăn âm đạo là gì?

Màng ngăn âm đạo

Màng chắn âm đạo là một dụng cụ nhỏ dạng vòm, được làm từ latex hoặc silicon, được đặt khít vào trong âm đạo và che phủ cổ tử cung. Đây là phương pháp cần kê đơn, bác sĩ cần phải khám để xác định kích cỡ màng âm đạo phù hợp với bạn. Màng ngăn âm đạo thường được sử dụng cùng với thuốc diệt tinh trùng. Các biện pháp tránh thai cần có thuốc diệt tinh trùng chỉ nên sử dụng nếu nguy cơ nhiễm HIV thấp.

Mũ cổ tử cung là gì?

Mũ cổ tử cung

Mũ cổ tử cung là dụng cụ hình nắp vòm, mỏng, bằng nhựa hoặc latex, khít  với hình dạng cổ tử cung. Đây là phương pháp cần kê đơn, người cung cấp dịch vụ cần phải khám phụ khoa để xác định kích cỡ mủ cổ tử cung phù hợp. Mũ cổ tử cung thường được sử dụng cùng với thuốc diệt tinh trùng. Các biện pháp tránh thai cần có thuốc diệt tinh trùng chỉ nên sử dụng nếu nguy cơ nhiễm HIV thấp.

Bọt biển tránh thai là gì?

Bọt biển tránh thai có thể mua không cần kê đơn tại quầy thuốc. Là dụng cụ có hình bánh Donut, làm bằng bọt mềm, được phủ ngoài bởi thuốc diệt tinh trùng. Miếng bọt biển được đặt sâu vào âm đạo che phủ cổ tử cung. Các biện pháp tránh thai cần có thuốc diệt tinh trùng chỉ nên sử dụng nếu nguy cơ nhiễm HIV thấp.

Tránh thai khẩn cấp là gì?

Tránh thai khẩn cấp

Nếu có quan hệ tình dục không sử dụng bất kỳ biện pháp tránh thai nào, hoặc phương pháp tránh thai không tác dụng (Ví dụ: rách bao cao su), hoặc nếu bị cưỡng dâm, có thể sử dụng các biện pháp tránh thai khẩn cấp để ngừa thai. Phương tránh thai khẩn cấp gồm viên thuốc uống hoặc dụng cụ tử cung có chứa đồng. Viên thuốc tránh thai khẩn cấp cần được uống sớm hoặc dụng cụ tử cung phải được đặt trong vòng 5 ngày sau khi xảy ra quan hệ tình dục không bảo vệ.

Có các loại viên thuốc tránh thai khẩn cấp nào?

Có 3 loại viên uống thuốc tránh thai khẩn cấp: loại chỉ chứa progestin, loại thuốc tránh thai hằng ngày một pha, và loại có hoạt chất ulipristal.

Có thể mua thuốc tránh thai khẩn cấp ở đâu?

Ulipristal và viên tránh thai kết hợp cần được kê đơn. Đối với loại viên uống chứa duy nhất thành phần progestin, một số thuốc có sẵn ở các quầy thuốc mà không cần kê đơn cho bất kỳ đối tượng và lứa tuổi nào. Một số loại mặc dù có sẵn ở các quầy thuốc và không cần kê đơn cho các đối tượng từ 17 tuổi trở lên, nhưng cần kê đơn đối với đối tượng dưới 17 tuổi (xem thêm phần tránh thai khẩn cấp).

Giải thích thuật ngữ

Cổ tử cung: phần thấp, hẹp, cuối cùng của tử cung ở vòm của âm đạo

Nội tiết tố: được tạo ra trong cơ thể bởi các tế bào hoặc cơ quan giúp điều khiển chức năng của các tế bào hoặc các cơ quan. Ví dụ estrogen, đóng vai trò điều khiển chức năng cơ quan sinh dục nữ.

HIV: Là virút tấn công một số tế bào nhất định của hệ thống miễn dịch cơ thể gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải.

Khám phụ khoa: khám lâm sàng cơ quan sinh sản người phụ nữ.

Dương vật: Là cơ quan sinh dục ngoài nam giới.

Bệnh lây truyền qua đường tình dục: Các bệnh lây lan qua tiếp xúc tình dục gồm Chlamydia, lậu, HPV, herpes, giang mai, HIV.

Tinh trùng: Là tế bào được tạo ra từ tinh hoàn, có khả năng thụ tinh với trứng của người nữ.

Tử cung: là cấu trúc chủ yếu bằng cơ, nằm trong khung chậu của người nữ và có khả năng chứa đựng và nuôi dưỡng sự phát triển của thai trong thai kỳ.

Âm đạo: cấu trúc dạng ống bao quanh bởi cơ, kéo dài từ tử cung đến bên ngoài cơ thể.

Tài liệu tham khảo

http://www.acog.org/-/media/For-Patients/faq112.pdf

Bài viết Các phương pháp tránh thai được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Có con (dành cho tuổi thiếu niên) https://yhoccongdong.com/thongtin/co-con-danh-cho-tuoi-thieu-nien/ Fri, 16 Oct 2015 17:00:00 +0000 http://localhost/yhoccongdong/thongtin/co-con-danh-cho-tuoi-thieu-nien/

Thiếu niên mang thai có nguy cơ cao hơn về vấn đề sức khỏe nào đó so với phụ nữ mang thai lớn tuổi. Vì vậy để có một thai kỳ và em bé khỏe mạnh bạn cần có chế độ chăm sóc trước sinh càng sớm càng tốt.

Bài viết Có con (dành cho tuổi thiếu niên) được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>

 

Chăm sóc trước sinh là gì?

Chăm sóc trước sinh là chăm sóc sức khỏe của bạn khi bạn đang mang thai. Chăm sóc trước sinh bao gồm chăm sóc y tế, giáo dục, và tư vấn. Bạn càng có chế độ chăm sóc trước sinh càng sớm thì bạn sẽ có nhiều cơ hội có một thai kỳ và em bé khỏe mạnh.

Điều gì có thể xảy ra ở lần khám thai đầu tiên của tôi?

Khám thai lần đầu

Ở lần khám thai đầu tiên của bạn, nhân viên y tế sẽ hỏi bạn nhiều câu hỏi. Bạn sẽ được hỏi về ngày đầu tiên và ngày cuối cùng của kỳ kinh nguyệt. Nhân viên y tế sẽ sử dụng ngày này để xác định tuổi thai của bạn và ước tính ngày chào đời của con bạn (ngày dự sinh). Bạn sẽ được khám sức khỏe, trong đó có thể bao gồm khám vùng chậu. Bạn cũng có thể được xét nghiệm nước tiểu và xét nghiệm máu. Bạn có thể được xét nghiệm một số bệnh lý lây truyền qua đường tình dục.

Lớp dạy sinh con là gì?

Trong lớp dạy sinh con, bạn sẽ được học về việc mang thai, sinh con, cho con bú và làm mẹ. Có thể có các lớp học đặc biệt dành cho thiếu niên mang thai. Ngoài ra còn có các lớp học dạy cho bạn cách chăm sóc em bé của bạn. Các lớp học này bao gồm cách cho con ăn, thay tã, tắm em bé của bạn và làm thế nào để giữ cho em bé của bạn khỏe mạnh và an toàn. Bạn cũng có thể yêu cầu các bà mẹ khác, các thành viên trong gia đình, hoặc nhân viên chăm sóc sức khỏe dạy cho bạn.

Cần làm gì để giúp đảm bảo một thai kỳ khỏe mạnh?

Điều quan trọng là ăn các loại thực phẩm lành mạnh, tập thể dục đều đặn, và nghỉ ngơi nhiều. Bạn nên tránh những thứ có thể gây hại cho em bé của bạn, chẳng hạn như rượu, thuốc lá và các loại thuốc bất hợp pháp. Bạn cũng cần nói với nhân viên y tế của bạn về bất kỳ loại thuốc kê toa mà bạn đang dùng cũng như các thuốc bạn mua không cần toa, như vitamin và thuốc giảm đau.

Tại sao chế độ ăn uống khỏe mạnh lại quan trọng khi mang thai?

Ăn các thực phẩm tốt thì tốt cho sức khỏe của bạn và giúp em bé của bạn phát triển. Đây là thời gian mà bạn cần học và đưa ra các lựa chọn tốt cho sức khỏe của mình. Một chương trình trực tuyến gọi là MyPlate ( www.choosemyplate.gov ) có thể giúp bạn hoạch định một chế độ ăn uống cân bằng. MyPlate giúp bạn dễ dàng ghi nhớ những gì nên ăn trong mỗi bữa ăn. Một nửa đĩa của bạn nên là các loại trái cây và rau quả. Nửa kia nên là ngũ cốc và thực phẩm giàu đạm. Bạn cũng cần một số lượng nhỏ các thực phẩm từ sữa vào mỗi bữa ăn.

Những loại thực phẩm nào tôi nên tránh?

Các thực phẩm nên tránh khi mang thai

Trong khi bạn đang mang thai, có một số loại thực phẩm bạn không nên ăn hoặc chỉ nên ăn một lượng nhỏ:

  • Một số loại cá nấu chín – Trong khi bạn đang mang thai, tránh ăn cá mập, cá kình, cá thu, và cá kiếm. Bạn nên giới hạn cá ngừ hoặc với một lượng nhỏ một tuần. Những loại cá này có thể có nồng độ thủy ngân cao, có thể có hại trong quá trình mang thai.
  • Caffeine – Caffeine được tìm thấy trong cà phê, trà, sô cô la, nước tăng lực, nước giải khát. Bạn nên hạn chế lượng caffeine sử dụng hàng ngày dưới 200 mg, tương ứng với khoảng hai tách nhỏ cà phê pha.
  • Sushi – cá sống có thể có hại trong quá trình mang thai.
  • Sữa và pho mát không tiệt trùng: Những thực phẩm này có thể làm bạn bị nhiễm vi khuẩn listeria. Tránh các loại pho mát được làm từ sữa tươi chưa tiệt trùng.

Tôi nên tăng bao nhiêu cân trong thai kỳ?

Trọng lượng tăng cân trong thời kỳ mang thai phụ thuộc vào trọng lượng của bạn trước khi bạn mang thai. Nếu bạn thiếu cân, bạn cần phải tăng 18 kg. Nếu bạn có trọng lượng bình thường, bạn nên tăng 11-16 kg. Nếu bạn bị thừa cân hoặc béo phì, bạn cần tăng cân ít thôi, khoảng 5kg.

Những vitamin cần thiết trong quá trình mang thai?

Vitamin cần thiết cho bà bầu

Một vitamin quan trọng đối với phụ nữ mang thai là vitamin B, được gọi là acid folic. Cung cấp đủ axit folic trước và trong khi mang thai có thể giúp ngăn ngừa dị tật bẩm sinh của não bộ và cột sống của bé. Trong thời gian mang thai, bạn cần tiêu thụ 600 microgram axit folic hàng ngày. Sắt cũng quan trọng. Cần cung cấp nhiều sắt hơn trong thai kỳ để tạo nhiều hồng cầu hơn để đưa oxy đến em bé của bạn.

Làm thế nào tôi có thể chắc chắn rằng tôi đã được cung cấp đủ các loại vitamin cần thiết trong quá trình mang thai?

Một cách để có được tất cả các vitamin và khoáng chất cần thiết trong thời kỳ mang thai là uống viên đa sinh tố. Có loại đặc biệt dành cho phụ nữ mang thai. Ở lần khám thai đầu tiên của bạn, hãy nói với nhân viên y tế của bạn về bất kỳ loại vitamin khác mà bạn đang sử dụng. Bạn có thể mang theo lọ vitamin cho nhân viên y tế xem. Lượng dư thừa của một số vitamin có thể gây hại. Nhân viên y tế của bạn sẽ giúp bạn quyết định dạng thuốc vitamin cần dùng.

Tại sao tập thể dục lại quan trọng trong quá trình mang thai?

Tập thể dục có thể giúp cung cấp cho bạn nhiều năng lượng hơn, làm giảm một số khó chịu của thời kỳ mang thai và làm cho bạn mạnh mẽ hơn lúc sinh con. Hầu hết thanh thiếu niên nên tập thể dục 30 phút hoặc nhiều hơn trong một ngày. Không nhất thiết phải tập một lần 30 phút, có thể chia thành nhiều lần. Ví dụ, bạn có thể tập làm ba lần mỗi lần 10 phút.

Tôi sẽ cảm thấy mệt mỏi khi mang thai?

Trong giai đoạn đầu và cuối thai kỳ, người ta thường cảm thấy rất mệt mỏi. Điều quan trọng là nghỉ ngơi nhiều trong khi bạn đang mang thai. Cơ thể của bạn cần 8,5-9,5 giờ ngủ mỗi đêm. Lắng nghe cơ thể của bạn. Trong ngày, hãy nghỉ ngơi khi bạn cảm thấy mệt mỏi. Tập thể dục và ăn uống lành mạnh có thể giúp tăng cường năng lượng của bạn.

Tôi có nên dùng thuốc trong khi mang thai?

Một số thanh thiếu niên cần phải dùng thuốc trong thai kỳ để tốt cho sức khỏe của họ hoặc cho sức khỏe của em bé. Hãy cho nhân viên y tế của bạn biết các loại thuốc kê toa bạn đang dùng hoặc mang thuốc theo trong lần khám thai đầu tiên của bạn. Bạn phải nói với nhân viên y tế của bạn trước khi dùng bất cứ loại thuốc, thuốc thảo dược, vitamin, và khoáng chất nào.

Tôi có thể sử dụng rượu, thuốc lá, cần sa, hoặc các loại thuốc bất hợp pháp khác có hại cho cơ thể trong quá trình mang thai?

Rượu, thuốc lá, cần sa, và các loại thuốc khác có thể gây hại cho bạn và em bé của bạn. Nếu bạn có sử dụng bất kỳ loại nào trong các chất này, đây là thời điểm tốt nhất để từ bỏ. Nếu bạn muốn từ bỏ nhưng không thể làm được, hãy nhờ nhân viên y tế của bạn giúp đỡ. Họ có thể giúp bạn tìm ra cách để bỏ chúng.

Độ tuổi thiếu niên có nguy cơ đặc biệt gì khi mang thai không?

Thiếu niên mang thai có nguy cơ cao hơn về vấn đề sức khỏe nào đó (chẳng hạn như huyết áp cao hoặc thiếu máu) so với phụ nữ mang thai lớn tuổi. Thiếu niên mang thai có nhiều khả năng sinh em bé sớm, gọi là sinh non. Những nguy cơ này thậm chí còn cao hơn ở các thiếu niên dưới 15 tuổi hoặc ở những người không được chăm sóc trước sinh.

Thiếu niên cũng có thể bị các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Bạn có thể bị nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục và không biết điều đó. Nếu bạn có quan hệ tình dục trong khi mang thai, bạn có thể bị nhiễm. Sử dụng bao cao su có thể giúp phòng ngừa nhiễm hay lây truyền một số bệnh qua đường tình dục.

Tôi cần biết gì về việc cho con bú?

Cho con bú là cách tốt nhất để cho bé ăn. Sữa mẹ giúp bé chống lại bệnh tật và dị ứng. Cho con bú rẻ hơn so với bú bình và có thể giúp bạn trở về cân nặng của bạn một cách nhanh chóng hơn. Cho con bú được khuyến khích trong 6 tháng đầu đời của bé. Cho bú sữa mẹ hoàn toàn trong vài tuần hoặc vài tháng sẽ có lợi cho sức khỏe cho bé.

Khi bạn đi học hoặc đi làm lại, bạn vẫn có thể cho con bú sữa mẹ. Bạn sẽ cần một máy hút sữa để lấy sữa và lưu trữ sữa. Nơi làm việc hay trường học của bạn nên có một nơi mà bạn có thể làm điều này.

Khi nào tôi nên đi tái khám sau khi đã sinh con?

Bạn nên tái khám khoảng 4-6 tuần sau khi sinh bé. Trong lần khám này, nhân viên y tế sẽ kiểm tra để đảm bảo rằng bạn đang phục hồi và sức khỏe tốt. Đây là một thời điểm tốt để đặt câu hỏi về sức khỏe bạn trong tương lai, việc cho con bú, ngừa thai, giảm cân, quan hệ tình dục, hoặc những cảm xúc của bạn.

Giải thích thuật ngữ

Ngừa thai: Phương pháp để tránh mang thai ngoài ý muốn.

Listeriosis: Một loại bệnh truyền qua thực phẩm do vi khuẩn listeria gây ra được tìm thấy trong sữa chưa tiệt trùng, xúc xích, thịt nguội và hải sản xông khói.

Khám vùng chậu: khám cơ quan sinh sản của phụ nữ.

Chăm sóc trước sinh: Chương trình chăm sóc cho phụ nữ mang thai trước khi sinh em bé.

Sinh non: Sinh trước 37 tuần của thai kỳ.

Nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs): Nhiễm trùng được lây lan qua tiếp xúc tình dục, bao gồm chlamydia, lậu, HPV, herpes, giang mai và HIV.

Nếu bạn có thắc mắc, hãy liên hệ với bác sĩ sản phụ khoa của bạn.

Tài liệu tham khảo

http://www.acog.org/~/media/For%20Patients/faq103.ashx

Bài viết Có con (dành cho tuổi thiếu niên) được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Tuổi dậy thì ở các bạn nữ: sự thay đổi của cơ thể bạn https://yhoccongdong.com/thongtin/tuoi-day-thi-o-cac-ban-nu-su-thay-doi-cua-co-the-ban/ Mon, 13 Jul 2015 17:00:00 +0000 http://localhost/yhoccongdong/thongtin/tuoi-day-thi-o-cac-ban-nu-su-thay-doi-cua-co-the-ban/

Tuổi dậy thì là khoảng thời gian khi cơ thể của bạn thay đổi và trở nên giống người lớn hơn. Thông thường những thay đổi có thể bắt đầu sớm vào khoảng 8 tuổi hoặc muộn vào khoảng 13 tuổi.

Bài viết Tuổi dậy thì ở các bạn nữ: sự thay đổi của cơ thể bạn được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>

 

Tuổi dậy thì là gì?

Tuổi dậy thì là khoảng thời gian khi cơ thể của bạn thay đổi và trở nên giống người lớn hơn.

Tuổi dậy thì bắt đầu khi nào?

Thông thường những thay đổi có thể bắt đầu sớm vào khoảng 8 tuổi hoặc muộn vào khoảng 13 tuổi. Tuối dậy thì bắt đầu khi não bộ của bạn gửi tín hiệu đến những cơ quan nhất định của cơ thể để các cơ quan này bắt đầu phát triển và thay đổi. Những tín hiệu này được gọi là hormone. Hormone là những chất hóa học giúp kiểm soát chức năng của cơ thể.

Những thay đổi nào diễn ra trong tuổi dậy thì?

Trong suốt tuổi dậy thì, các hormone sẽ gây ra những thay đổi sau đây:

  • Phát triển cao hơn và nặng hơn.
  • Hông rộng hơn
  • Các vú phát triển
  • Mọc lông ở vùng dưới cánh tay và xung quanh âm hộ.
  • Mùi cơ thể có thể thay đổi.
  • Có thể có mụn nhọt
  • Có chu kỳ kinh nguyệt đầu tiên trong đời (thường được gọi là sự hành kinh).

Tuổi dậy thì

Vú của tôi sẽ thay đổi như thế nào?

Khi các vú của bạn bắt đầu thay đổi, vùng màu tối xung quanh các núm vú (được gọi là quầng vú) trông sưng lên. Các vú cũng phát triển tròn đầy hơn. Một bên vú có thể có vẻ lớn hơn một chút so với bên còn lại. Thỉnh thoảng bạn có thể cảm thấy đau. Tất cả những dấu hiệu này là bình thường.

Kinh nguyệt là gì?

Bắt đầu vào tuổi dậy thì, mỗi tháng, cơ thể của bạn sẽ chuẩn bị cho sự mang thai có thể xảy ra. Các hormone gửi tín hiệu cho buồng trứng để giải phóng một trứng vào mỗi tháng. Trứng sẽ di chuyển vào một trong hai ống dẫn trứng. Cùng lúc đó, lớp nội mạc của tử cung bắt đầu phát triển và dày hơn. Nếu trứng không được thụ tinh với tinh trùng của người đàn ông, sự mang thai không xảy ra. Lớp nội mạc tử cung này sẽ bong ra và thoát ra ngoài cơ thể qua đường âm đạo. Đây gọi là sự hành kinh, chu kỳ kinh nguyệt, hay đơn giản là “chu kỳ” của bạn.

Kinh nguyệt bắt đầu khi nào?

Hầu hết bạn nữ ở Hoa Kỳ bắt đầu vào khoảng giữa tuổi 12 và 14, nhưng cũng có một vài người bắt đầu sớm hơn hay muộn hơn.

Chu kỳ kinh nguyệt kéo dài bao lâu?

Việc hành kinh thường kéo dài khoảng từ 2 đến 7 ngày. Thông thường, việc hành kinh xảy ra mỗi 21-45 ngày. Ban đầu sự có kinh thường không đều đặn. Bạn có thể bị mất kinh một vài chu kỳ. Bạn cũng có thể có kinh 2 lần trong một tháng. Điều này là bình thường. Mất khoảng 6 năm từ lần có kinh đầu tiên để cơ thể của bạn có được một chu kỳ kinh nguyệt đều đặn. Luôn nhớ rằng nếu bạn có quan hệ tình dục, việc mất kinh ở một chu kỳ bị có thể là một dấu hiệu cho biết bạn đang có thai.

Làm sao tôi có thể chuẩn bị cho chu kỳ kinh nguyệt của mình?

Tốt nhất là nên chuẩn bị trước cho chu kỳ của bạn, thậm chí nếu bạn vẫn chưa bắt đầu. Để sẵn băng vệ sinh hoặc tampon tại nhà và mang nó theo đến trường.

Băng vệ sinh và tampon được sử dụng như thế nào?

Băng vệ sinh được dán vào mặt trong quần lót của bạn. Chúng sẽ rút máu chảy từ âm đạo. Tampon (là một dạng băng vệ sinh) được đưa vào trong âm đạo. Nó sẽ hút máu trước khi máu chảy ra ngoài cơ thể.

Bao lâu thì tôi nên thay băng vệ sinh hay tampon?

Bạn nên thay băng vệ sinh hoặc tampon tối thiểu mỗi 4-8 tiếng. Vào ngày hành kinh đầu tiên , bạn có thể cần thay băng vệ sinh thường xuyên hơn bởi máu sẽ ra nhiều hơn.

Chu kỳ kinh nguyệt có gây khó chịu không?

Một số bạn gái có những cơn quặn  (cảm giác nặng trằn và đau) ở vùng bụng dưới và vùng lưng vào ngày có kinh đầu tiên. Một số bạn bị đau đầu hoặc cảm thấy chóng mặt. Một số lại bị tiêu chảy.

Làm sao để làm dịu bớt cơn đau quặn bụng?

Để làm dịu những cơn quặn bụng, bạn có thể thử:

  • Dùng ibuprofen hoặc naproxen sodium (nếu bạn không bị dị ứng với aspirin hoặc hen suyễn nặng).
  • Tập thể dục.
  • Đặt một tấm tỏa nhiệt (heating pad) vào bụng hoặc lưng dưới.

Với những vấn đề nào về kinh nguyệt thì tôi nên đến gặp bác sỹ?

Đến gặp bác sỹ hoặc nói với ba mẹ về chu kỳ kinh của bạn nếu có những vấn đề sau:

  • Bạn 15 tuổi và chưa có kinh nguyệt lần nào.
  • Chu kỳ của bạn trước đây đều đặn mỗi tháng và sau đó bị mất sự đều đặn.
  • Các chu kỳ của bạn cách nhau dưới 21 ngày hoặc hơn 45 ngày.
  • Các chu kỳ của bạn bị ngắt quãng đến 90 ngày (dù cho điều này chỉ xảy ra một lần).
  • Việc hành kinh của bạn kéo dài trên 7 ngày.
  • Việc ra máu kinh nhiều đến nỗi bạn phải thay băng vệ sinh hay tampons thường xuyên (nhiều hơn một lần mỗi 1-2 giờ).
  • Những cơn đau bung khi hành kinh làm bạn không thể thực hiện các hoạt động thường ngày của bạn và chúng không giảm đi khi sử dụng thuốc giảm đau.

Bắt đầu từ khi nào thì tôi nên đến gặp bác sỹ sản phụ khoa?

Nhà sản phụ khoa là một bác sỹ có chuyên môn trong việc chăm sóc sức khỏe phụ nữ. Các bạn gái nên đến khám phụ khoa lần đầu tiên vào khoảng giữa 13 và 15 tuổi. Lần khám đầu tiên này có thể chỉ là một buổi nói chuyện giữa bạn và bác sỹ. Bạn có thể biết được sẽ mong đợi điều gì ở những lần hẹn sau và có được các thông tin về cách giữ gìn sức khỏe. Bạn cũng có thể đặt câu hỏi về cơ thể của bạn, sự phát triển, và tình dục.

Mụn là gì?

Mụn được gây ra bởi các tuyến hoạt động quá mức dưới da. Chúng tạo nên một lớp dầu tự nhiên gọi là bã nhờn. Trong tuổi dậy thì, những tuyến này sẽ tiết ra lượng bã nhờn dư thừa làm bít kín các lỗ chân lông trên da.

Tôi có thể làm gì khi có mụn?

Rửa mặt thường xuyên bằng nước và chất tẩy rửa nhẹ nhàng để loại bỏ bã nhờn dư thừa. Điều này sẽ làm giảm mụn nhọt và mụn trứng cá. Tránh các sản phẩm làm khô hay kích thích da của bạn. Không chà xát hay xoi xỉa vào da. Nếu bạn lo lắng về mụn, một số loại thuốc có thể giúp bạn. Nói với bác sỹ về những lo lắng của bạn.

Giải thích thuật ngữ

Trứng: Tế bào sinh dục ở phụ nữ được sản xuất và tiết ra từ buồng trứng; còn được gọi là noãn.

Ống dẫn trứng: Các ống dẫn qua đó trứng di chuyển từ buồng trứng vào tử cung.

Hormone: Các chất được sản xuất bởi cơ thể để kiểm soát chức năng của nhiều cơ quan.

Sự hành kinh: Máu và mô thoát ra từ tử cung mỗi tháng khi một trứng không được thụ tinh (còn gọi là chu kỳ kinh nguyệt).

Nhà sản-phụ khoa: Một bác sỹ với những kỹ năng, được giáo dục và đào tạo đặc biệt về sức khỏe của phụ nữ.

Buồng trứng: Hai tuyến nằm hai bên của tử cung, chứa các trứng được giải phóng lúc rụng trứng và sản xuất ra các hormone.

Tuổi dậy thì: Giai đoạn trong đời khi các cơ quan sinh dục bắt đầu hoạt động chức năng và các đặc điểm giới tính khác phát triển.

Quan hệ tình dục: Hành vi trong đó dương vật của nam được đưa vào âm đạo của nữ (còn gọi là “giao hợp” hay “làm tình”).

Tinh trùng: Tế bào sinh dục ở nam được sản xuất trong các tinh hoàn, có thể thụ tinh với trứng của người phụ nữ.

Tử cung: Một cơ quan có thành phần chính là cơ, nằm trong vùng chậu của nữ, chứa đựng và nuôi dưỡng cho bào thai đang phát triển trong suốt quá trình mang thai.

Âm đạo: Một cấu trúc dạng ống được bao quanh bởi cơ, dẫn từ tử cung ra ngoài cơ thể.

Âm hộ: Vùng sinh dục phụ nữ ở bên ngoài.

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào hãy trao đổi với bác sĩ sản phụ khoa.

Tài liệu tham khảo

http://www.acog.org/Patients/FAQs/Your-Changing-Body-Puberty-in-Girls-Especially-for-Teens

Bài viết Tuổi dậy thì ở các bạn nữ: sự thay đổi của cơ thể bạn được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Bạn và bản năng tình dục (bài viết dành cho tuổi dậy thì) https://yhoccongdong.com/thongtin/ban-va-ban-nang-tinh-duc-bai-viet-danh-cho-tuoi-day-thi/ Sun, 28 Jun 2015 17:00:00 +0000 http://localhost/yhoccongdong/thongtin/ban-va-ban-nang-tinh-duc-bai-viet-danh-cho-tuoi-day-thi/

Trong suốt tuổi dậy thì, các hormone có thể làm bạn có những cảm xúc mãnh liệt bao gồm những cảm xúc tình dục. Bạn có thể có những cảm xúc này đối với người khác giới hay cùng giới.

Bài viết Bạn và bản năng tình dục (bài viết dành cho tuổi dậy thì) được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>

 

Điều gì xảy ra trong tuổi dậy thì?

Khi tuổi dậy thì bắt đầu, não bộ sẽ gửi những tín hiệu đến các cơ quan đích của cơ thể để cơ thể bắt đầu phát triển và thay đổi. Những tín hiệu này gọi là hormone. Hormone làm cho cơ thể của bạn thay đổi và bắt đầu trông giống người lớn hơn. Hormone còn có thể gây ra những thay đổi về tình cảm.

Những thay đổi nào về tình cảm xảy ra trong tuổi dậy thì?

Trong suốt tuổi dậy thì, các hormone có thể làm bạn có những cảm xúc mãnh liệt bao gồm những cảm xúc tình dục. Bạn có thể có những cảm xúc này đối với người khác giới hay cùng giới. Nghĩ về tình dục hay muốn nghe hay đọc về tình dục là bình thường. Muốn được ôm hay đụng chạm bởi người khác cũng là bình thường.

Những cảm xúc tình dục được biểu thị như thế nào?

Có nhiều cách để biểu thị hoạt động tình dục. Giao hợp là một cách. Ngoài ra còn có thủ dâm, quan hệ tình dục bằng đường miệng hay đường hậu môn.

Thủ dâm là gì?

Sờ hay cọ xát bộ phận sinh dục của bạn (âm vật và âm đạo ở nữ và dương vật ở nam) có thể đem lại cho bạn sự thoải mái. Việc này gọi là thủ dâm. Sờ bộ phận sinh dục của bạn tình hay những phần cơ thể khác của anh ấy hay cô ấy cũng đưa lại khoái cảm tình dục. Sờ không làm cho có thai và ít nguy cơ gây ra bệnh lây truyền qua đường tình dục hơn các dạng khác của tình dục.

Quan hệ tình dục bằng miệng là gì?

Quan hệ tình dục bằng miệng là khi một người dùng miệng để tiếp xúc với bộ phận sinh dục của bạn tình. Một số bạn trẻ tin rằng quan hệ tình dục bằng miệng không phải là quan hệ tình dục thật sự bởi vì nó không làm cho bạn có thai. Nhưng nó có thể làm lây lan các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STDs). Sử dụng bao cao su trong lúc quan hệ tình dục bằng miệng có thể bảo vệ bạn khỏi STDs.

Điều gì xảy ra khi quan hệ tình dục?

Trong khi giao hợp,  quan hệ tình dục bằng đường âm đạo, dương vật cương cứng (cương lên) của người nam sẽ đưa vào âm đạo của người nữ và sẽ di chuyển ra vào. Điều này có thể đem lại sự cực khoái. Trong lúc quan hệ tình dục ngã âm đạo, khi người nam đạt cực khoái, anh ta sẽ bắn ra tinh dịch, chứa hàng triệu tinh trùng, từ dương vật của anh ấy vào âm đạo của người nữ. Tinh trùng có thể bơi vào tử cung và sau đó vào ống dẫn trứng, nơi nó có thể thụ tinh với trứng. Điều này có thể dẫn đến việc mang thai. Quan hệ tình dục cũng có thể làm lây lan STDs.

Nên làm gì nếu tôi muốn quan hệ tình dục nhưng không muốn có thai?

Nếu bạn có quan hệ tình dục bằng đường âm đạo và không muốn có thai, hãy luôn sử dụng một biện pháp tránh thai tin cậy. Biện pháp tránh thai có thể giảm khả năng mang thai xảy ra.

Làm sao để tôi bảo vệ bản thân và bạn tình của mình khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục trong khi quan hệ tình dục?

Sử dụng bao cao su cho nam hay nữ đúng cách có thể phòng tránh việc mang thai và bảo vệ khỏi STDs. Ngay cả khi bạn sử dụng thuốc tránh thai hay bất khi biện pháp tránh thai nào khác, bạn vẫn cần sử dụng bao cao su để bảo vệ khỏi STDs.

Hãy sử dụng bao cao su để bảo vệ bạn và bạn tình

Quan hệ tình dục qua đường hậu môn là gì?

Một dạng khác của quan hệ tình dục là quan hệ tình dục qua đường hậu môn, trong đó dương vật sẽ được đưa vào hậu môn của bạn tình. Dạng quan hệ tình dục này có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc STDs, bao gồm virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV). Quan hệ tình dục qua đường hậu môn có thể gây ra các vết rách nhỏ ở trực tràng và hậu môn. Những vi khuẩn gây STDs có thể đi vào cơ thể thông qua những vết rách này. Sử dụng bao cao su trong khi quan hệ tình dục qua hậu môn có thể bảo vệ bạn khỏi STDs.

Gay, lesbian hay bisexual là gì?

Gay là khi một bạn nam bị thu hút về cảm xúc và tình dục bởi những người con trai khác. Lesbian là khi một bạn nữ bị thu hút về cảm xúc và tình dục bởi những người con gái khác. Bisexual là khi bị thu hút bởi cả hai giới. Nhiều bạn nam hay bạn nữ bị thu hút bởi các thành viên cùng giới trong tuổi dậy thì. Những điều mà họ làm- nắm tay với một người bạn cùng giới, nhìn hay sờ bộ phận sinh dục của người khác- có thể giúp họ biết được mình có phải là gay hay lesbian không. Những hành động này là bình thường ở lứa tuổi dậy thì. Một vài người khám phá ra rằng họ là gay, lesbian hay bisexual trong những năm này.

Tôi có thể lựa chọn việc bị cuốn hút bởi một người cùng giới không?

Bị thu hút bởi những người cùng giới không phải là một sự lựa chọn hay là điều gì đó có thể thay đổi. Một vài người có thể có một khoảng thời gian khó khăn để nói về việc mình bị gay hay lesbian. Vài người có thể không được chấp nhận bởi gia đình và bạn bè của họ. Điều này dẫn đến cảm giác cô đơn hay phiền muộn. Một số người thậm chí còn nghĩ đến việc tự tử. Nếu bạn nghĩ bạn có thể là gay, lesbian hay bisexual và cảm thấy bối rối hay buồn rầu, hãy nói chuyện với một người lớn mà bạn có thể tin tưởng. Nếu bạn không thể nói chuyện với ba mẹ mình, hãy thử gặp giáo viên, bác sỹ, hay tư vấn viên của trường học để được giúp đỡ.

Ý thức giới tính là gì?

Ý thức giới tính là nhận thức của bạn về bản thân mình là nam hay nữ. Một vài bạn cảm thấy rằng ý thức giới tính của họ – điều họ thực sự cảm nhận về bản thân- khác với đặc điểm cơ thể của họ. Một bạn nữ có thể cảm thấy rằng cô ấy thực sự là một người con trai và ngược lại. Một số khác có thể cảm thấy rằng họ không thuộc về một giới tính nào hay có cả hai giới tính. Những người cảm thấy rằng ý thức giới tính của họ khác với giới tính của họ lúc sinh ra thì được gọi là transgender (chuyển đổi giới tính). Những bạn transgender có thể phải đối mặt với nạn bắt nạt hay phân biệt đối xử. Một số bạn cảm thấy sợ hãi và cô đơn. Nếu bạn cảm thấy mơ hồ về giới tính của mình và điều đó làm bạn lo lắng, hoặc nếu bạn bị bắt nạt hay ngược đãi, hãy nói chuyện với một người lớn đáng tin cậy.

Khi quyết định có quan hệ tình dục không, cần cân nhắc những điều gì?

Hãy tự hỏi bản thân về cảm nhận của bạn về tình dục. Bạn đã thực sự sẵn sàng cho tình dục? Nếu bạn đang hẹn hò, bạn có biết cảm nhận của người kia về tình dục?  Hãy tự quyết định thời điểm thích hợp cho bạn. Không quan hệ tình dục chỉ bởi vì:

  • Bạn nghĩ rằng ai cũng như vậy
  • Bạn nghĩ điều đó sẽ làm cho bạn được biết đến nhiều hơn
  • Bạn bị dụ dỗ làm điều này
  • Bạn sợ rằng người kia sẽ chia tay với bạn nếu bạn không đồng ý
  • Bạn nghĩ rằng điều đó sẽ giúp bạn trở thành một người phụ nữ “thực sự”

Phải làm gì khi tôi quyết định chờ đợi và người nào đó cố gắng gây áp lực cho tôi về tình dục?

Nếu bạn đã quyết định chờ đợi, hãy suy nghĩ trước bạn sẽ nói gì trước khi một người nào đó thúc ép bạn quan hệ tình dục. Những ví dụ sau có thể giúp ích cho các bạn nữ hay nam:

  • “Nếu cậu yêu mình, cậu sẽ quan hệ tình dục với mình.”

Trả lời: “Nếu cậu yêu mình thực sự, cậu sẽ không gây áp lực với mình.”

  • “Cậu là người duy nhất mà mình sẽ yêu.”

Trả lời: “Tốt quá, vậy chúng ta sẽ còn nhiều thời gian sau này.”

  • “Nếu cậu không muốn quan hệ tình dục với mình, mình sẽ tìm một người khác có thể.”

Trả lời: “Đó là lựa chọn của cậu. Sự lựa chọn của mình là không quan hệ tình dục.”

Cưỡng hiếp là gì?

Cưỡng hiếp là bất kỳ sự thâm nhập bằng đường sinh dục, đường miệng hay đường hậu môn mà không có sự đồng ý của đối phương. Hầu hết các bạn nhận biết người nào đã cưỡng hiếp mình. Đó có thể là một người mà bạn nữ đang hẹn hò. Đó có thể là một người bạn cùng tuổi hay một người trưởng thành. Người xâm hại có thể sử dụng vũ lực hay đe dọa. Rượu hoặc thuốc kích thích thường được sử dụng trước khi cưỡng hiếp. Dù cho người xâm hại là ai, cưỡng hiếp là một tội phạm.

Tôi có thể làm gì để bảo vệ mình khỏi việc bị cưỡng hiếp?

Mặc dù cưỡng hiếp không bao giờ là lỗi của nạn nhân, điều quan trọng là cần phải đề phòng trước để bảo vệ bản thân. Tránh những tình huống có thể đưa bạn vào nguy cơ quan hệ tình dục không mong muốn. Tránh đi một mình. Hạn chế uống rượu hay thuốc kích thích. Không bao giờ để ly nước của mình mà không được giám sát. Luôn đi cùng với một người bạn và kèm cặp nhau. Không bao giờ rời khỏi bạn mình và đi với một người lạ.

Bạo lực với bạn tình thân mật là gì?

Dạng bạo lực này xảy ra giữa các cặp đôi cùng giới hay khác giới. Nó có thể bao gồm bạo lực thân thể, lạm dụng tình dục, hay lạm dụng tình cảm. Thậm chí đe dọa bạo lực cũng được coi là bạo lực với bạn tình thân mật. Nếu bạn đang trong một mối quan hệ bị lạm dụng, điều quan trọng là phải tìm kiếm sự giúp đỡ. Hãy nói với một người lớn – ba mẹ, giáo viên, bác sỹ, hay tư vấn viên.

Giải thích thuật ngữ

Hậu môn: Lỗ mở của ống tiêu hóa qua đó nhu động ruột ra khỏi cơ thể.

Âm vật: Một cơ quan nằm gần lỗ mở của âm đạo và là nơi xuất phát khoái cảm tình dục ở phụ nữ.

Trứng: Tế bào sinh dục ở phụ nữ được sản xuất và giải phóng từ các buồng trứng; còn gọi là noãn.

Ống dẫn trứng: Một trong hai ống qua đó một trứng di chuyển từ buồng trứng vào tử cung.

Hormone: Các chất được sản xuất bởi cơ thể giúp kiểm soát hoạt động của nhiều cơ quan.

Virus suy giảm miễn dịch ở người (HIV): Một loại virus tấn công các tế bào nhất định trong hệ miễn dịch của người và gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS).

Sự thủ dâm: Sự tự kích thích các cơ quan sinh dục, thường tạo ra cực khoái.

Cực khoái: Điểm cao nhất của khoái cảm tình dục.

Dương vật: Một cơ quan sinh dục ngoài ở nam giới.

Tuổi dậy thì: Giai đoạn của cuộc đời khi các cơ quan sinh dục bắt đầu các hoạt động chức năng và phát triển các đặc điểm sinh dục thứ cấp.

Trực tràng: Phần cuối cùng của ống tiêu hóa.

Tinh dịch: Chất lỏng được tạo ra bởi các tuyến sinh dục nam, chứa tinh trùng.

Quan hệ tình dục: Hành vi trong đó dương vật của nam được đưa vào âm đạo của nữ (còn gọi là “giao hợp” hay “làm tình”).

Bệnh lây truyền qua đường tình dục (STD): Một bệnh được lây lan qua sự tiếp xúc tình dục.

Tinh trùng: Một tế bào ở nam giới được sản xuất ở tinh hoàn và có thể thụ tinh với một trứng của nữ.

Tử cung: Một cơ quan có thành phần chính là cơ, nằm trong vùng chậu của nữ, chứa đựng và nuôi dưỡng cho bào thai đang phát triển trong suốt quá trình mang thai.

Âm đạo: Một cấu trúc dạng ống được bao quanh bởi cơ, dẫn từ tử cung ra ngoài cơ thể.

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào hãy trao đổi với bác sĩ sản phụ khoa.

Tài liệu tham khảo

http://www.acog.org/Patients/FAQs/You-and-Your-Sexuality-Especially-for-Teens

 

Bài viết Bạn và bản năng tình dục (bài viết dành cho tuổi dậy thì) được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Khám phụ khoa lần đầu https://yhoccongdong.com/thongtin/kham-phu-khoa-lan-dau/ Fri, 05 Jun 2015 17:00:00 +0000 http://localhost/yhoccongdong/thongtin/kham-phu-khoa-lan-dau/

Lần khám phụ khoa đầu tiên đôi lúc chỉ là một cuộc trao đổi giữa bạn và bác sĩ. Bạn sẽ có thêm được nhiều thông tin bổ ích về chăm sóc sức khỏe và sẽ là tiền đề cho những lần khám tiếp theo.

Bài viết Khám phụ khoa lần đầu được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>

 

Khi nào nên đi khám phụ khoa lần đầu tiên?

Bác sĩ Sản phụ khoa là những bác sĩ chuyên về chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ. Nên đi khám phụ khoa lần đầu từ 13-15 tuổi.

Tâm lý lo lắng trước khi khám phụ khoa lần đầu tiên?

Lo lắng là điều rất bình thường ở lần khám phụ khoa đầu tiên. Sẽ tốt hơn nếu chia sẻ với bố mẹ hoăc những người bạn cảm thấy tin tưởng. Nên trao đổi với bác sĩ về những lo lắng của bạn khi lần đầu đi khám phụ khoa, bác sĩ sẽ giúp bạn cảm thấy thoải mái hơn.

Những mong đợi ở lần khám phụ khoa đầu tiên?

Lần khám phụ khoa đầu tiên đôi lúc chỉ là môt cuộc trao đổi giữa bạn và bác sĩ. Bạn sẽ có thêm nhiều thông tin bổ ích về chăm sóc sức khỏe và sẽ là tiền đề cho những lần khám tiếp theo. Tuy nhiên, đôi khi cần thực hiện một số thăm khám nhất định. Bác sĩ có thể sẽ hỏi một số vấn đề liên quan đến cá nhân và gia đình bạn. Một số câu hỏi mang tính riêng tư, ví dụ như về chu kỳ kinh nguyệt, hoạt động tình dục (quan hệ tình dục bằng đường âm đạo, đường miệng hay hậu môn). Nếu đó là những bí mật cá nhân, hãy thảo luận với bác sĩ trước khi trả lời câu hỏi. Hầu hết các thông tin sẽ được đảm bảo bí mật.

Những thăm khám nào sẽ được thực hiện?

Một số thăm khám nhất định có thể được thực hiện ở lần khám đầu tiên. Bạn chọn một nữ y tá hoặc một người thân trong gia đình ở cùng khi thăm khám. Hầu hết những thăm khám thường được thực hiện bao gồm:

  • Khám tổng quát
  • Khám cơ quan sinh dục ngoài

Thường không cần khám phụ khoa trong lần khám đầu tiên nếu không gặp vấn đề gì như ra máu bất thường hoặc đau. Nếu đã quan hệ tình dục, có thể phải xét nghiệm một số bệnh lây truyền qua đường tình dục. Hầu hết được tiến hành với xét nghiệm nước tiểu. Ngoài ra có thể cần tiêm chủng một số loại vaccine.

Khám tổng quát như thế nào?

Đo chiều cao, cân nặng, kiểm tra huyết áp và kiểm tra bất kỳ vấn đề sức khỏe nào nếu gặp phải.

Khám cơ quan sinh dục ngoài như thế nào?

Bác sĩ sẽ quan sát bộ phận sinh dục ngoài, bạn cũng có thể cùng quan sát qua một chiếc gương. Đây là cách tốt nhất để bạn hiểu về các bộ phận và chính cơ thể của bạn.

Khám phụ khoa và phết tế bào cổ tử cung (Pap-test) là gì?

Bạn nên biết về PAP test ngay cả khi không cần phải khám phụ khoa. Một xét nghiệm khác sẽ phải làm sau đó (lúc 21 tuổi) là phết tế bào cổ tử cung, xét nghiệm này phát hiện những thay đổi bất thường có thể dẫn đến ung thư cổ tử cung.

Khám phụ khoa gồm 3 phần:

  • Khám cơ quan sinh dục ngoài.
  • Khám âm đạo cổ tử cung bằng mỏ vịt.
  • Khám tử cung, phần phụ bên trong bằng phối hợp hai tay.

Mỏ vịt là một dụng cụ dùng để quan sát âm đạo và cổ tử cung. Khi xét nghiệm phết tế bào cổ tử cung, một mẫu tế bào sẽ được lấy từ cổ tử cung bằng một dụng cụ nhỏ. Để kiểm tra các cơ quan bên trong, bác sĩ sẽ dùng 1 hoặc 2 ngón tay đeo găng đã được bôi trơn vào trong âm đạo đến cổ tử cung. Tay còn lại sẽ ấn lên thành bụng từ bên ngoài.

Khám vùng chậu Phết tế bào cổ tử cung

Hình 1: Khám vùng chậu

Hình 2: Phết tế bào cổ tử cung

Vaccine là gì?

Vaccine được tạo ra từ thành phần của các tác nhân gây bệnh, giúp cơ thể hình thành miễn dịch chống lại chính tác nhân gây bệnh đó. Những loại vaccine sau được tiêm chủng thường quy cho tất cả các phụ nữ trẻ từ 11-18 tuổi:

  • Vaccine Bạch hầu – Ho gà – Uốn ván
  • Vaccine HPV
  • Vaccine não mô cầu
  • Vaccine cúm (hàng năm)

Ngoài ra, một số vaccine đặc biệt được tiêm chủng cho những trường hợp có nguy cơ cao về một số bệnh sau:

  • Vaccine Virus viêm gan A
  • Vaccine Phế cầu

Một số vấn đề đặc biệt nên thảo luận với bác sĩ sản phụ khoa?

Hầu hết phụ nữ đều có những thắc mắc giống nhau về sức khỏe. Những thắc mắc này là rất bình thường trong quá trình phát triển cơ thể:

  • Các cơn co thắt ở bụng và những vấn đề về kinh nguyệt
  • Mụn trứng cá
  • Cân nặng
  • Giới tính và hoạt động tình dục
  • Biện pháp tránh thai
  • Các bệnh lây truyền qua đường tình dục
  • Rượu, ma túy, thuốc lá
  • Thay đổi tâm lý

Chăm sóc sức khỏe?

Xây dựng lối sống lành mạnh có thể giúp bạn khỏe mạnh trong những năm tiếp theo:

  • Duy trì cân nặng bằng cách xây dựng chế độ ăn hợp lý và luyện tập thường xuyên.
  • Tránh thuốc lá, rượu và các chất gây nghiện.
  • Cân bằng tâm lý.
  • Sử dụng biện pháp tránh thai nếu chưa muốn có con.
  • Phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục bằng cách sử dụng bao cao su. Hiểu bạn tình và nên chung thủy.
  • Khám phụ khoa định kỳ, xét nghiệm và chủng ngừa vaccine

Giải thích thuật ngữ

Tránh thai: Ngăn ngừa có thai

Cổ tử cung: Là phần cuối, thấp và hẹp của tử cung, một phần lồi vào trong âm đạo

Bao cao su: Một bao mỏng dùng để bao bọc dương vật trong quá trình quan hệ tình dục, tránh thai và ngăn ngừa các bệnh lây qua đường tình dục.

Hành kinh: Sự thoát ra của máu và mô từ tử cung, xảy ra khi chu kỳ trước đó không có thai.

Bác sĩ sản phụ khoa: Bác sĩ có kỹ năng, được huấn luyện và đào tạo chuyên sâu về sức khỏe phụ nữ.

Phết tế bào cổ tử cung (Pap- test): là xét nghiệm lấy các tế bào từ cổ tử cung và quan sát dưới kính hiển vi.

Khám vùng chậu: là khám cơ quan sinh dục nữ trong vùng chậu bằng phối hợp hai tay.

Bệnh lây truyền qua đường tình dục: là các bệnh nhiễm trùng lây qua tiếp xúc tình dục

Mỏ vịt: dụng cụ dùng để mở rộng và giữ thành âm đạo.

Âm đạo: cấu trúc cơ dạng ống nối thông tử cung với môi trường bên ngoài

Âm hộ: vùng cơ quan sinh dục ngoài ở nữ giới

Tài liệu tham khảo

https://www.acog.org/-/media/For-Patients/faq150.pdf

Bài viết Khám phụ khoa lần đầu được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>
Nhật ký giấc ngủ https://yhoccongdong.com/thongtin/nhat-ky-giac-ngu/ Thu, 23 Apr 2015 17:00:00 +0000 http://localhost/yhoccongdong/thongtin/nhat-ky-giac-ngu/

Nhật ký giấc ngủ để đánh giá kiểu ngủ và chất lượng ngủ của bạn, cùng các yếu tổ ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn trong hai tuần.

Bài viết Nhật ký giấc ngủ được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>

 

Hãy trả lời các câu hỏi từ A đến S mỗi ngày trong vòng hai tuần liên tiếp. Bạn có ba tờ giấy trả lời để điền vào ô trống. Mục đích của việc này là đánh giá kiểu ngủ và chất lượng giấc ngủ của bạn, cùng các yếu tố ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn trong hai tuần.

  • Câu hỏi A đến I liên quan đến giấc ngủ ban đêm. Bạn hãy cố gắng trả lời chúng ngay sau khi thức dậy mỗi ngày, khi mà các chi tiết của đêm hôm trước vẫn còn mới mẻ trong tâm trí bạn.
  • Câu hỏi J đến S liên quan đến những sinh hoạt ban ngày trước giấc ngủ vào ban đêm. Bạn hãy cố gắng trả lời chúng ít nhất một giờ trước khi đi ngủ, khi mà các chi tiết vẫn còn mới mẻ trong trong tâm trí bạn.

A. Bạn thức dậy lúc mấy giờ vào sáng nay?

B. Tối hôm qua mấy giờ bạn đi ngủ?

C. Khoảng bao lâu thì bạn chìm vào giấc ngủ lần đầu tiên? (Tính theo phút – ví dụ, 70 phút.)

D. Bạn thức dậy mấy lần vào ban đêm (đủ để bạn nhận ra mình đang thức)?

E. Tổng cộng đêm hôm qua bạn ngủ trong bao lâu? (Tính theo giờ và phút – ví dụ, 4 giờ 30 phút)

F. Bạn có dùng thuốc ngủ đêm hôm qua không?

G. Hôm nay bạn thấy khỏe không? Ghi lại trên thang điểm từ 1 đến 4. 1 – không khỏe. 2 – bình thường. 3 – tốt. 4 – rất tốt.

H. Hôm nay bạn cảm thấy cơ thể có sung sức không? Ghi lại trên thang điểm từ 1-4. 1 – lờ đờ. 2 – chậm chạp nhưng vẫn ổn. 3 – tốt. 4 – rất dồi dào năng lượng.

I. Hôm qua bạn ngủ có ngon giấc không? Ghi lại trên thang điểm từ 1-4. 1 – hoàn toàn không. 2 – bình thường. 3 – tốt. 4 – rất tốt.

J. Bạn uống bao nhiêu caffeine (trà, cà phê, cola…) trước 5 giờ chiều?

K. Bạn uống bao nhiêu caffeine (trà, cà phê, cola…) sau 5 giờ chiều?

L. Bạn uống bao nhiêu đơn vị rượu bia trước 5 giờ chiều? Một đơn vị rượu bia được tính như sau: nửa lít bia thường/bia nhẹ, hoặc 25 ml rượu mạnh, hoặc 50 ml rượu vang khai vị (sherry hoặc port: độ cồn khoảng 20%), hoặc một ly nhỏ rượu có độ mạnh trung bình.

(Chú thích: Ale = bia, Cider = rượu táo, Lager = bia nhẹ, Alcopops = rượu dành cho phái nữ , Spirits = rượu mạnh, Wine = rượu)

Hình ảnh nhật ký giấc ngủ

M. Bạn uống bao nhiêu đơn vị rượu bia sau 5 giờ chiều?

N. Thời gian bạn vận động trước 9 giờ tối là bao nhiêu? (Tính theo phút – ví dụ, 40 phút)

Vận động ở đây bao gồm đi bộ nhanh, chạy bộ, khiêu vũ, bơi lội, công việc nặng, làm vườn…

O. Thời gian bạn vận động  sau 9 giờ tối là bao nhiêu?

P. Bạn có dùng bất kỳ loại ma túy (như cocaine, amfetamines, heroin…) nào không? Có/Không. Nếu có, hãy ghi ra là loại nào.

Q. Bạn có giấc ngủ ngắn vào ban ngày hay buổi tối không? Có/Không.

R. Nếu bạn có giấc ngủ ngắn, vậy tổng cộng thời gian của các giấc ngủ đó là bao lâu? Tính theo phút.

S. Điền vào bảng bất kỳ chi tiết nào khác có liên quan. Ví dụ, nếu bạn đang căng thẳng, lo lắng, chán nản hoặc bị bệnh.

Hình ảnh minh họa nhật ký giấc ngủ

Hình ảnh nhật ký giấc ngủ

Hình ảnh nhật ký giấc ngủ

Tài liệu tham khảo

http://www.patient.co.uk/health/sleep-diary

http://www.healthchallengepowys.org.uk/alcohol.html

Bài viết Nhật ký giấc ngủ được xuất bản tại Y Học Cộng đồng.

]]>