Chủ Nhật , 17 Tháng Mười Một 2019
Trang chủ Chuyên mục Ung thư Ung thư trẻ em Khối u Wilms ở trẻ em: Phương pháp điều trị

Khối u Wilms ở trẻ em: Phương pháp điều trị

Bài viết thứ 10 trong 10 bài thuộc chủ đề Khối u Wilms ở trẻ em
 

Biên dịch: Nguyễn Đông Hải

Hiệu đính: Ths.Bs Nguyễn Hải Nam, Lê Hà Cảnh Châu

Được chấp thuận bởi Ban biên tập Cancer.net, tháng 2/2018

Được chấp thuận bởi Ban biên tập Yhoccongdong.comtháng 11/2019

Bài viết này giới thiệu về các phương pháp điều trị khác nhau được bác sĩ áp dụng cho bệnh nhi mắc u Wilms (u nguyên bào thận). Hãy sử dụng menu để xem các bài viết khác.

Thông thường, ung thư là bệnh không phổ biến ở trẻ em. Vì vậy các bác sĩ khó có thể lên kế hoạch điều trị trừ khi họ biết phương pháp nào có hiệu quả nhất ở những đứa trẻ khác. Đó là lý do tại sao hơn 60% việc điều trị ung thư ở trẻ là một phần của thử nghiệm lâm sàng.

Các thử nghiệm lâm sàng trong điều trị u Wilms (u nguyên bào thận) mang đến những thành công giúp cải thiện tiên lượng cho những trẻ mắc ung thư. Thử nghiệm lâm sàng là những nghiên cứu so sánh phương pháp điều trị tiêu chuẩn với các phương pháp mới để tìm ra hướng điều trị hiệu quả hơn. “Điều trị tiêu chuẩn” là những phương pháp điều trị tốt nhất được biết đến hiện tại. Các thử nghiệm lâm sàng có thể thử một loại thuốc mới, thử một cách kết hợp mới giữa các phương pháp điều trị hiện tại hoặc sử dụng các phương pháp điều trị hiện tại nhưng với liều lượng mới. Tính an toàn và tình trạng sức khỏe của tất cả trẻ tham gia thử nghiệm lâm sàng luôn được theo dõi chặt chẽ.

Để tận dụng các phương pháp điều trị mới mẻ này, những trẻ mắc ung thư nên được điều trị tại một trung tâm ung thư chuyên biệt. Các bác sĩ tại các trung tâm này có nhiều kinh nghiệm trong việc điều trị ung thư cho trẻ và được tiếp cận với các nghiên cứu mới nhất. Bác sĩ chuyên điều trị trẻ mắc ung thư được gọi là bác sĩ ung bướu nhi. Nếu bạn ở xa trung tâm ung bướu nhi, các trung tâm ung bướu tổng quát cũng sẽ có các bác sĩ nhi khoa có thể tham gia chăm sóc cho con bạn.

Tổng quan về điều trị

Trong nhiều trường hợp, một nhóm các bác sĩ làm việc cùng nhau, và cùng gia đình để chăm sóc cho bệnh nhi (được gọi là đội ngũ đa ngành). Các trung tâm ung thư nhi khoa thường có các chuyên gia hỗ trợ thêm cho trẻ và gia đình, chẳng hạn như chuyên gia về đời sống trẻ em, chuyên gia dinh dưỡng, vật lý trị liệu và cơ năng trị liệu, nhân viên công tác xã hội và chuyên viên tư vấn. Ngoài ra còn có các hoạt động và chương trình đặc biệt để giúp con bạn và gia đình đương đầu với khó khăn.

Danh sách dưới đây mô tả những phương pháp phổ biến nhất trong điều trị bệnh u Wilms (u nguyên bào thận). Kế hoạch điều trị bao gồm cả điều trị các triệu chứng và tác dụng phụ, như một phần quan trọng trong chăm sóc ung thư.

Các phương pháp chính trong điều trị u Wilms (u nguyên bào thận) là phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Lựa chọn và khuyến cáo điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm:

  • Phân loại, giai đoạn và phân độ của khối u
  • Những tác dụng phụ có thể xảy ra
  • Mong muốn của bệnh nhi và và gia đình
  • Tổng trạng sức khỏe của trẻ

Bạn cần dành thời gian để tìm hiểu về tất cả các phương pháp điều trị cho con bạn và đặt câu hỏi về những điều chưa rõ ràng. Trao đổi với bác sĩ về mục tiêu của mỗi phương pháp điều trị và kỳ vọng trong đợt điều trị. Tìm hiểu thêm về đưa ra quyết định điều trị.

Phẫu thuật

Phẫu thuật nhằm mục đích loại bỏ khối u kèm một phần các mô lành xung quanh. Phương pháp phẫu thuật được chỉ định cho tất cả các giai đoạn của bệnh u Wilms (u nguyên bào thận), được thực hiện bởi bác sĩ phẫu thuật ung thư nhi khoa hoặc bác sĩ tiết niệu nhi khoa. Bác sĩ tiết niệu nhi khoa là người chuyên điều trị các bệnh lý đường tiết niệu ở trẻ.

Các loại phẫu thuật điều trị bệnh u Wilms (u nguyên bào thận) bao gồm:

  • Cắt thận triệt căn. Phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ thận, một số vùng mô xung quanh kèm các hạch bạch huyết gần đó. Phẫu thuật loại bỏ các hạch bạch huyết được gọi là nạo vét hạch.
  • Cắt thận bán phần. Chỉ loại bỏ khối u và một số vùng mô lành xung quanh, giữ lại mô thận càng nhiều càng tốt.

Khi cắt đi một thận, thận còn lại phải đảm nhận toàn bộ chức năng lọc chất thải ra khỏi cơ thể. Trong trường hợp thận còn lại đang bị tổn thương, cũng chứa một khối u, hoặc đã được cắt bỏ trước đó, chỉ nên cắt thận bán phần để đảm bảo chức năng thận. Nếu không thể bảo tồn chức năng thận, có thể cần sử dụng máy móc để hỗ trợ lọc máu.

Trước phẫu thuật, hãy trao đổi với nhóm chăm sóc sức khỏe về các tai biến phẫu thuật có thể có của từng phương pháp phẫu thuật. Tìm hiểu thêm những điều cơ bản về phẫu thuật.

Hóa trị liệu

Hóa trị liệu là sử dụng hóa chấ để tiêu diệt tế bào ung thư, bằng cách chấm dứt khả năng phát triển và phân chia của chúng. Bác sĩ ung thư nhi khoa là người chỉ định hóa trị liệu trong điều trị bệnh u Wilms (u nguyên bào thận).

Hóa trị hệ thống/toàn thân là đưa hóa chất vào máu để tiêu diệt các tế bào ung thư trên toàn cơ thể. Đường vào phổ biến trong hóa trị đối với bệnh u Wilms (u nguyên bào thận) là truyền qua ống truyền tĩnh mạch (IV) được nối cố định vào tĩnh mạch nhờ kim truyền.

Một phác đồ, hoặc liệu trình hóa trị thường bao gồm một số chu kỳ cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định. Có thể dùng một loại thuốc hoặc kết hợp nhiều loại thuốc khác nhau cùng lúc. U Wilms (u nguyên bào thận) có đặc điểm mô học thuận lợi thường được điều trị bằng dactinomycin (Cosmegen), doxorubicin (Adriamycin) và hoặc vincristine (Vincasar PFS, Oncovin). Các loại thuốc khác được sử dụng trong điều trị khối u Wilms bao gồm cyclophosphamide (Cytoxan, Neosar), etoposide (Toposar, VePesid) và irinotecan (Camptosar).

Có thể chỉ định hóa trị sau phẫu thuật để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại, được gọi là hóa trị bổ trợ. Đôi khi hóa trị được chỉ định trước phẫu thuật để thu nhỏ một khối u quá lớn, hoặc khối u phát triển xâm lấn vào mạch máu hay các cơ quan khác gây nguy hiểm nếu thực hiện phẫu thuật cắt bỏ.

Tác dụng phụ của hóa trị liệu tùy thuộc vào từng cá nhân và liều sử dụng, bao gồm mệt mỏi, tăng nguy cơ nhiễm trùng, buồn nôn và nôn, rụng tóc, chán ăn và tiêu chảy. Những tác dụng phụ này thường biến mất sau khi kết thúc điều trị.

Tìm hiểu thêm những điều cơ bản về hóa trị liệu và chuẩn bị trước điều trị. Những loại thuốc được sử dụng để điều trị ung thư vẫn đang tiếp tục được thử nghiệm. Trao đổi với bác sĩ điều trị là cách tốt nhất để tìm hiểu về những thuốc được chỉ định, mục đích sử dụng và các tác dụng phụ có khả năng xảy ra hoặc tương tác với các thuốc khác. Tìm hiểu thêm về đơn thuốc của con bạn bằng cách sử dụng cơ sở dữ liệu tìm kiếm thuốc.

Xạ trị

Xạ trị là dùng tia X năng lượng cao hoặc các hạt khác để phá hủy tế bào ung thư. Bác sĩ chuyên về xạ trị để điều trị ung thư được gọi là bác sĩ xạ trị ung thư.

Phổ biến nhất là xạ trị ngoài, là loại xạ trị có tia xạ được chiếu từ một máy phát xạ nằm bên ngoài cơ thể. Khi máy phát xạ được đưa vào bên trong cơ thể được gọi là xạ trị trong hoặc xạ trị áp sát. Một phác đồ, hoặc liệu trình xạ trị thường bao gồm một số đợt điều trị cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định.

Liệu pháp xạ trị được chỉ định để điều trị khối u có kích thước lớn hoặc đã xâm lấn đến các bộ phận khác của cơ thể. Xạ trị cũng được chỉ định để thu nhỏ khối u trước phẫu thuật hoặc tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại sau phẫu thuật. Xạ trị nằm trong kế hoạch điều trị cho bệnh nhi mắc u Wilms (u nguyên bào thận) giai đoạn III hoặc IV với đặc điểm mô học thuận lợi và cho tất cả bệnh nhi mắc u Wilms (u nguyên bào thận) có đặc điểm mô học không thuận lợi (xem Các giai đoạn để biết thêm thông tin).

Tác dụng phụ của xạ trị xảy ra trên phần cơ thể được chiếu xạ. Ví dụ, tác dụng phụ khi xạ trị vùng bụng bao gồm mệt mỏi, phản ứng da nhẹ như đỏ hoặc bong tróc, đau bụng và tiêu chảy. Hầu hết các tác dụng phụ sẽ biến mất ngay sau khi kết thúc điều trị. Tìm hiểu thêm những điều cơ bản về xạ trị.

Điều trị triệu chứng và tác dụng phụ

Ung thư và việc điều trị ung thư thường gây ra tác dụng phụ. Ngoài các phương pháp điều trị nhằm làm chậm, ngăn chặn hoặc loại bỏ ung thư, một phần quan trọng trong điều trị ung thư là làm giảm các triệu chứng và tác dụng phụ ở trẻ. Khái niệm này được gọi là chăm sóc giảm nhẹ hoặc chăm sóc hỗ trợ, bao gồm hỗ trợ bệnh nhi về các nhu cầu về thể chất, tinh thần và xã hội.

Chăm sóc giảm nhẹ là bất kỳ phương pháp điều trị nào tập trung vào việc giảm các triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống và hỗ trợ cho bệnh nhân và gia đình. Mọi bệnh nhân bất kể tuổi tác, phân loại và giai đoạn ung thư đều nên được chăm sóc giảm nhẹ. Chăm sóc giảm nhẹ đem lại hiệu quả cao nhất khi được bắt đầu càng sớm càng tốt trong quá trình điều trị.

Bệnh nhi thường được điều trị khối u đồng thời với việc điều trị giảm nhẹ tác dụng phụ. Thực tế cho thấy những người được chăm sóc giảm nhẹ đồng thời với điều trị ung thư thường ít có triệu chứng nghiêm trọng, chất lượng cuộc sống tốt hơn và hài lòng hơn với việc điều trị.

Phương pháp điều trị giảm nhẹ rất đa dạng, thường bao gồm dùng thuốc, thay đổi chế độ dinh dưỡng, các kỹ thuật thư giãn, hỗ trợ tinh thần và các liệu pháp khác. Trẻ có thể được điều trị giảm nhẹ cùng lúc với các phương pháp điều trị ung thư trực diện như hóa trị, phẫu thuật hay xạ trị. Trao đổi với bác sĩ về mục tiêu của từng phương pháp trong kế hoạch điều trị cho trẻ.

Trước khi bắt đầu điều trị, hãy trao đổi với nhóm chăm sóc sức khỏe về các tác dụng phụ có thể xảy ra của kế hoạch điều trị cụ thể và các lựa chọn chăm sóc giảm nhẹ. Trong và sau khi điều trị, nếu con bạn gặp vấn đề gì thì cần báo với bác sĩ hoặc các thành viên khác trong nhóm chăm sóc sức khỏe để có thể xử lý nhanh nhất có thể. Tìm hiểu thêm về chăm sóc giảm nhẹ.

Thuyên giảm bệnh và khả năng tái phát

Thuyên giảm là khi ung thư không còn được phát hiện trong cơ thể và không gây ra các triệu chứng. Cũng có thể gọi là “không có bằng chứng của bệnh” (no evidence of disease – NED).

Thuyên giảm có thể là tạm thời hoặc vĩnh viễn, điều này không chắc chắn nên khiến nhiều người lo lắng rằng ung thư sẽ tái phát. Mặc dù trong nhiều trường hợp bệnh thuyên giảm vĩnh viễn, điều quan trọng bạn vẫn nên trao đổi với bác sĩ về khả năng tái phát ung thư. Hiểu được yếu tố nguy cơ gây tái phát và các lựa chọn điều trị có thể giúp bạn và trẻ chuẩn bị tốt hơn nếu ung thư trở lại. Tìm hiểu thêm về đối phó với nỗi sợ tái phát.

Nếu khối u xuất hiện trở lại sau điều trị ban đầu, điều này được gọi là u Wilms (u nguyên bào thận) tái phát. Khối u có thể trở lại ở cùng vị trí (được gọi là tái phát tại chỗ), lân cận (tái phát vùng) hoặc ở một nơi khác (tái phát xa).

Khi ung thư tái phát, một loạt các phương tiện chẩn đoán sẽ được tái thực hiện để đánh giá về tình trạng hiện tại của cơ thể và của ung thư. Sau khi có kết quả, bạn và bác sĩ sẽ trao đổi về các lựa chọn điều trị. Kế hoạch điều trị cho u Wilms (u nguyên bào thận) tái phát dựa vào 4 yếu tố:

  • Vị trí tái phát ung thư
  • Phương pháp điều trị trước đó đã áp dụng
  • Thời gian kể từ lần cuối điều trị đến khi tái phát ung thư
  • Khối u tái phát có mô học thuận lợi hay không thuận lợi

Kế hoạch điều trị thường sẽ bao gồm nhiều phương pháp điều trị như đã mô tả ở trên, chẳng hạn như phẫu thuật, xạ trị và hóa trị, nhưng có thể được phối hợp khác đi hoặc thay đổi nhịp độ điều trị. Bác sĩ điều trị có thể đề xuất những thử nghiệm lâm sàng để tìm ra hướng mới trong điều trị khối u tái phát này, bao gồm cả những loại thuốc mới. Dù chọn phương án điều trị nào thì chăm sóc giảm nhẹ vẫn rất quan trọng giúp giảm các triệu chứng và tác dụng phụ.

Bệnh nhi và gia đình thường trải qua những cảm xúc như hoài nghi hay sợ hãi khi u Wilms (u nguyên bào thận) tái phát. Các gia đình được khuyến khích trao đổi với nhóm chăm sóc sức khỏe về những cảm xúc đó và hỏi thêm về các dịch vụ hỗ trợ để giúp họ chiến đấu với bệnh. Tìm hiểu thêm về đương đầu với ung thư tái phát.

Điều trị không hiệu quả

Mặc dù đa số trẻ mắc u Wilms (u nguyên bào thận) được điều trị thành công, đôi khi vẫn có những trường hợp thất bại. Nếu không thể chữa khỏi hay kiểm soát ung thư, đây được gọi là ung thư giai đoạn cuối hoặc ung thư tiến triển. Chẩn đoán này khá nặng nề nên là vấn đề rất khó thảo luận. Tuy nhiên, cần có những cuộc trò chuyện cởi mở và chân thành với bác sĩ và nhóm chăm sóc sức khỏe để trình bày cảm xúc, nguyện vọng và lo lắng của gia đình bạn. Nhóm chăm sóc sức khỏe luôn sẵn sàng giúp đỡ và nhiều thành viên trong nhóm có các kỹ năng chuyên môn, kinh nghiệm và kiến thức để hỗ trợ các bệnh nhân và gia đình.

Bệnh nhân có ung thư tiến triển và tiên lượng sống dưới 6 tháng có thể cần đến một loại chăm sóc giảm nhẹ gọi là chăm sóc cuối đời. Cha mẹ và người giám hộ được khuyến khích nên trao đổi với nhóm chăm sóc sức khỏe về các lựa chọn này, bao gồm chăm sóc cuối đời tại nhà, tại trung tâm chăm sóc cuối đời hoặc các địa điểm chăm sóc sức khỏe khác. Chăm sóc điều dưỡng và các thiết bị đặc biệt có thể giúp cho việc chăm sóc cuối đời tại nhà là một lựa chọn khả thi cho nhiều gia đình. Một số trẻ sẽ vui hơn nếu chúng có thể đi học bán thời gian hoặc tham gia các hoạt động khác và kết nối xã hội. Nhóm chăm sóc sức khỏe của con bạn sẽ giúp bạn quyết định mức độ hoạt động thích hợp. Điều quan trọng nhất là đảm bảo trẻ thoải mái về thể chất và không bị đau, đó là một phần của chăm sóc cuối đời. Tìm hiểu thêm về chăm sóc trẻ ở giai đoạn cuối và kế hoạch chăm sóc nâng cao.

Mất người thân là một tổn thất rất lớn và gia đình của trẻ cần được hỗ trợ để giúp họ vượt qua sự mất mát này. Các trung tâm ung thư trẻ em thường có các nhân viên chuyên môn và các nhóm hỗ trợ để giúp đỡ trong giai đoạn đau buồn. Tìm hiểu thêm về đau buồn khi mất con.

Phần tiếp theo trong hướng dẫn này là về Thử nghiệm lâm sàng, cung cấp thêm thông tin về các nghiên cứu chú trọng vào tìm kiếm phương pháp tốt nhất trong chăm sóc bệnh nhi mắc u Wilms (u nguyên bào thận). Sử dụng menu để chọn đọc một phần khác trong hướng dẫn này.

Tài liệu tham khảo

https://www.cancer.net/cancer-types/wilms-tumor-childhood/types-treatment

Nếu bài viết hữu ích, bạn thích hãy bấm LIKE và SHARE để ủng hộ nhé.