Thứ Hai , 16 Tháng Năm 2022

Liệu pháp Gerson

Bài viết thứ 23 trong 23 bài thuộc chủ đề Dinh dưỡng trong ung thư người lớn
 

Biên dịch: Võ Thùy Thanh Trúc

Hiệu đính: DS. Đặng Hoài Thu – Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội

Tên gọi thông thường

  • Chế độ ăn kiêng Gerson
  • Liệu pháp Gerson
  • Phương pháp Gerson
  • Chương trình Gerson

Liệu pháp Gerson

Thông tin dành cho bệnh nhân và người nhà

Hãy thông báo cho bác sĩ về các loại thực phẩm chức năng bạn đang dùng, chẳng hạn như dược liệu, vitamin, khoáng chất, các bài thuốc đông y, gia truyền. Điều này sẽ giúp bác sĩ chăm sóc và giữ an toàn cho bạn tốt hơn.

Liệu pháp Gerson có tác dụng gì?

Liệu pháp Gerson không có khả năng điều trị hoặc ngăn ngừa ung thư.

Liệu pháp Gerson được phát triển bởi Max Gerson vào những năm 1940. Liệu pháp thực chất là một chế độ ăn kiêng chuyển hóa nghiêm ngặt, thực đơn chủ yếu là trái cây tươi và nước ép rau quả, nhiều carbohydrat và kali, không có natri hoặc chất béo và ít protein động vật. Với chế độ ăn Gerson, người bệnh thường được bổ sung men tiêu hóa, tháo thụt đại tràng bằng cà phê, và cung cấp các chất bổ sung khác nhau, trong đó có laetrile. Dựa trên lý thuyết loại bỏ nguyên nhân gây ung thư, chế độ này tập trung vào việc thải độc và kích thích chuyển hóa, từ đó cơ thể có thể tự chữa lành bệnh.

Lý thuyết về liệu pháp Gerson cho rằng những chất độc tích tụ từ môi trường bị ô nhiễm và các thực phẩm chế biến sẵn có khả năng làm thay đổi quá trình chuyển hóa của tế bào. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có bằng chứng ủng hộ lý thuyết về sự tích tụ độc tố trên cũng như chứng minh khả năng loại bỏ độc tố ra khỏi cơ thể của chế độ ăn này.

Phương pháp thụt đại tràng bằng cà phê được áp dụng trong một số liệu pháp chuyển hóa. Về mặt lý thuyết, chúng có thể giúp gan và đại tràng tăng cường thải trừ các chất độc hại. Tuy nhiên, tác dụng này vẫn chưa được khoa học chứng minh. Hơn nữa, thường xuyên sử dụng phương pháp thụt cà phê có thể  gây nguy hiểm như mất cân bằng điện giải trong máu và giảm hấp thụ chất dinh dưỡng. Lượng lớn rau quả và trái cây được ăn sống có thể dẫn khó hấp thu, đặc biệt ở các bệnh nhân ung thư đường tiêu hóa hoặc gặp các vấn đề rối loạn tiêu hóa gây ra do hóa trị liệu.

Mục đích sử dụng

Hiện nay vẫn chưa có bằng chứng khoa học chứng minh hiệu quả của liệu pháp Gerson trong:

  • Kiểm soát dị ứng và hen suyễn
  • Điều trị viêm khớp
  • Điều trị xơ vữa động mạch
  • Điều trị ung thư
  • Điều trị bệnh tim
  • Điều trị hội chứng mệt mỏi mãn tính
  • Giải độc cơ thể
  • Điều trị bệnh tiểu đường
  • Điều trị tăng huyết áp
  • Điều trị vô sinh
  • Điều trị bệnh Lou Gehrig
  • Điều trị chứng đau nửa đầu
  • Điều trị bệnh đa xơ cứng
  • Điều trị loét dạ dày tá tràng
  • Điều trị bệnh vẩy nến
  • Điều trị bệnh lao

Cảnh báo

  • Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ cảnh báo liệu pháp Gerson có thể gây hại cho cơ thể.
  • Chế độ ăn kiêng chuyển hóa như chế độ ăn Gerson có thể dẫn đến thiếu hụt chất dinh dưỡng (canxi, vitamin D và B12, protein), thiếu máu và gây kém hấp thu ở ruột.

Phản ứng phụ

  • Các triệu chứng giống cúm
  • Mất cảm giác ngon miệng
  • Mồ hôi nặng mùi
  • Suy nhược, chóng mặt
  • Vết loét lạnh, mụn nước
  • Sốt cao
  • Đau do khối u
  • Đau thắt ruột, tiêu chảy và nôn mửa
  • Thụt đại tràng bằng cà phê có thể gây mất cân bằng điện giải, dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng, mất nước, viêm đại tràng, táo bón, co giật, tràn dịch màng phổi và màng ngoài tim (chất lỏng tích tụ trong niêm mạc xung quanh phổi và tim) và tử vong.
  • Một số trường hợp được báo cáo cho thấy liệu pháp Gerson có thể gây hôn mê do hạ natri máu (nồng độ natri trong máu thấp).

Thông tin dành cho cán bộ y tế

Tóm tắt lâm sàng

Liệu pháp Gerson do Max Gerson phát triển, là một chế độ ăn kiêng chuyển hóa nghiêm ngặt, sử dụng cà phê làm sạch đại tràng và bổ sung nhiều chất khác nhau, trong đó có cả laetrile – một chất cấm lưu hành tại Hoa Kỳ nhưng được sử dụng rộng rãi tại các phòng khám ở Mexico và nhiều nơi khác.

Thực đơn của chế độ ăn Gerson chủ yếu là trái cây tươi và nước ép rau quả, hàm lượng cao carbohydrat và kali, không có natri hay chất béo, và ít protein động vật, đôi khi còn bổ sung thêm men tiêu hóa ngoại sinh. Chế độ ăn này được cho là ngăn ngừa ung thư bằng cách tăng cường thải độc và kích thích quá trình chuyển hóa, từ đó cơ thể có thể tự chữa lành bệnh. Phương pháp thụt đại tràng cà phê có thể gây nhiễm trùng, thiếu hụt chất điện giải nghiêm trọng và thậm chí gây tử vong.

Năm 1947, bất chấp các tuyên bố về tỷ lệ hồi phục cao tới 70-90% của những người ủng hộ liệu pháp Gerson, các nghiên cứu ca bệnh của NCI và Hiệp hội Y khoa New York (New York County Medical Society) không ghi bằng chứng nào về tác dụng chống ung thư của chế độ ăn kiêng này. Nghiên cứu hồi cứu có cỡ mẫu lớn duy nhất đánh giá sống còn của bệnh nhân trong y văn hiện nay là nghiên cứu được Tổ chức nghiên cứu Gerson tiến hành. Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) cảnh báo liệu pháp Gerson có thể gây ra các tác hại nghiêm trọng.

Liệu pháp Gerson được áp dụng trong các bệnh lý

  • Dị ứng
  • Viêm khớp
  • Hen suyễn
  • Xơ vữa động mạch
  • Ung thư
  • Bệnh tim mạch
  • Hội chứng mệt mỏi mãn tính
  • Dùng trong giải độc cơ thể
  • Bệnh tiểu đường
  • Tăng huyết áp
  • Vô sinh
  • Bệnh Lou Gehrig
  • Đau nửa đầu
  • Bệnh đa xơ cứng
  • Loét dạ dày
  • Bệnh vẩy nến
  • Bệnh lao

Cơ chế hoạt động

Gerson cho biết ban đầu ông xây dựng chế độ ăn này để điều trị chứng đau nửa đầu của mình, tuy nhiên ông lại nhận thấy chế độ ăn này có tác dụng với bệnh lao da và ung thư dạ dày. Liệu pháp của ông dựa trên lý thuyết cho rằng ung thư là hệ quả của sự thay đổi trong quá trình chuyển hóa của tế bào gây ra bởi các chất độc hại trong môi trường và quá trình chế biến thực phẩm, từ đó, làm thay đổi hàm lượng natri, kali trong thực phẩm.

Cơ sở lý luận của Gerson là bệnh nhân ung thư có hệ miễn dịch yếu và các tổn thương mô, đặc trưng bởi tỷ lệ kali / natri (K / Na) nội bào thấp. Sau khi tế bào ung thư bị tiêu diệt, các sản phẩm thoái hóa độc hại sẽ làm bệnh nhân lâm vào tình trạng hôn mê và thậm chí tử vong. Chế độ ăn của ông sẽ làm tăng lượng kali và giảm tiêu thụ natri trong việc điều chỉnh sự mất cân bằng điện giải, sửa chữa mô và giải độc gan. Trong khi đó, liệu pháp thụt đại tràng bằng cà phê được cho có khả năng gây giãn nở ống mật và bài tiết các sản phẩm phân hủy độc hại qua gan và qua thành đại tràng. Qua đó, giúp bổ sung kali và cung cấp các enzym oxy hóa tuyến giáp để oxy hóa các tế bào ung thư và tiêu diệt chúng. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh các cơ chế tác dụng nói trên.

Chế độ này làm giảm nồng độ natri xuống mức thấp tới mức có thể gây hôn mê. Một số trường hợp báo cáo rằng bệnh nhân tử vong do tháo thụt bằng cà phê thường xuyên, cho thấy liệu pháp tháo thụt đại tràng bằng cà phê gây sụt giảm nghiêm trọng điện giải trong huyết thanh. Thuốc xổ cà phê có áp lực thẩm thấu là 62 mOsm/kg; dùng thường xuyên sẽ làm tăng thể tích dịch ngoài mạch và gây mất cân bằng điện giải và tử vong.

Với chế độ Gerson, việc hấp thụ một lượng lớn trái cây và rau củ sống là một vấn đề đáng lo ngại, đặc biệt là ở các bệnh nhân ung thư đường tiêu hóa hoặc tổn thương niêm mạc do hóa trị liệu. Trong khi các yếu tố khác của chế độ Gerson tương tự như các khuyến nghị về chế độ ăn uống do USDA và Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ đưa ra, chế độ ăn kiêng chuyển hóa sẽ không phù hợp với một số bệnh nhân tiến triển hoặc di căn, đặc biệt là vùng đầu, cổ và ruột.

Phản ứng bất lợi

Các phản ứng thường gặp: Các triệu chứng giống cảm cúm, chán ăn, mồ hôi nặng mùi, suy nhược, chóng mặt, mụn rộp, mụn nước, sốt cao, đau do khối u, đau quặn ruột, tiêu chảy và nôn mửa. (Gerson khẳng định rằng những phản ứng bất lợi này là biểu hiện cơ thể đang đáp ứng với liệu pháp này).

Các phản ứng thường gặp (liên quan đến chế độ ăn chuyển hóa): Thiếu hụt chất dinh dưỡng (canxi, vitamin D và B12, protein), thiếu máu và kém hấp thu.

Báo cáo ca:

  • Nhiễm trùng huyết Campylobacter fetus do tiêm thuốc gan đã được báo cáo ở 13 bệnh nhân sử dụng liệu pháp Gerson từ năm 1980-1986; loại thuốc này sau đó cũng đã được loại bỏ khỏi phác đồ.
  • Tình trạng hôn mê do nồng độ natri huyết thanh thấp (102 mEq/l) đã xảy ra ở 5 bệnh nhân trong số này.

Liệu pháp thụt đại tràng bằng cà phê gây mất cân bằng điện giải, dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng, mất nước, viêm đại tràng, táo bón và tử vong.

Báo cáo ca (tháo thụt bằng cà phê):

  • Trường hợp 1: Nhiều cơn co giật và hạ kali máu dẫn đến ngừng hô hấp, hôn mê và tử vong được báo cáo sau khi sử dụng thường xuyên dung dịch thụt cà phê (1-4 lần mỗi giờ) trong nhiều ngày.
  • Trường hợp 2: Tử vong do mất cân bằng chất lỏng và điện giải gây tràn dịch màng phổi và màng tim sau khi sử dụng liệu pháp thụt cà phê, với 4 ca mỗi ngày trong 8 tuần.

Tài liệu tham khảo

https://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/herbs/gerson-regimen