Chủ Nhật , 20 Tháng Chín 2020
Trang chủ Chuyên mục Ung thư Các thông tin khác về ung thư Sức khỏe tình dục và điều trị ung thư ở nam giới

Sức khỏe tình dục và điều trị ung thư ở nam giới

 

Người dịch: Hà Xuân Nam

Hiệu đính: Ths. Bs. Nguyễn Hải Nam, Lê Hà Cảnh Châu

Được chấp thuận bởi Ban biên tập Cancer.Net, tháng 12/2018

Được chấp thuận bởi Ban biên tập Yhoccongdong.com, tháng 10/2019

Điều trị ung thư có thể dẫn đến những thay đổi về thể chất cũng như tinh thần, bao gồm cả đời sống tình dục, những thay đổi này được gọi là “tác dụng phụ đối với tình dục”. Chúng bao gồm những thay đổi về mức độ ham muốn và khả năng hoạt động tình dục.

Tác dụng phụ đối với tình dục có thể là về thể chất, tâm thần hoặc cảm xúc. Điều trị ung thư có thể ảnh hưởng đến tâm trạng, ngoại hình, khả năng, mức độ hạnh phúc, và qua đó, ảnh hưởng đến đời sống tình dục.

Khi biết được loại ung thư hoặc phương pháp điều trị ảnh hưởng đến hoạt động tình dục, hãy tham vấn với nhóm chăm sóc trước khi bắt đầu điều trị nếu có thể. Họ có thể đánh giá triệu chứng và giải quyết mối quan tâm của bạn trước, trong và sau khi điều trị. Các tác dụng phụ liên quan đến tình dục cũng có thể là một yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn phương pháp điều trị ung thư. Nếu bạn rất quan ngại đến các tác dụng phụ này, bạn có thể cần tìm hiểu thêm phương án điều trị khác.

Vấn đề tình dục trong điều trị ung thư

Những thay đổi về tình dục có thể xảy ra ngay khi mắc ung thư hoặc trong và sau quá trình điều trị. Những thay đổi này có thể biến mất hoặc tồn tại vĩnh viễn và khác nhau ở mỗi nam giới.

Ảnh hưởng về thể chất thường xảy ra với các phương pháp điều trị ảnh hưởng trực tiếp đến cơ quan tình dục. Ví dụ, điều trị ung thư tiền liệt tuyến, ung thư bàng quang hoặc ung thư tinh hoàn ảnh hưởng nhiều hơn đến chức năng tình dục so với các loại ung thư khác. Tuy nhiên, việc điều trị cho các loại ung thư khác, chẳng hạn như bệnh bạch cầu, có thể gây mệt mỏi hoặc ốm yếu dẫn đến giảm ham muốn tình dục.

Tác dụng phụ đối với tình dục có thể bao gồm:

  • Giảm ham muốn tình dục
  • Khó cương cứng hoặc khó duy trì tình trạng cương cứng đủ để quan hệ tình dục, và được gọi là “rối loạn cương dương” hoặc “ED”.
  • Xuất tinh sớm, có nghĩa là đạt cực khoái trước khi mong muốn
  • Mắc tiểu tiện khi đạt cực khoái
  • Cực khoái “khô”, tức không có tinh dịch. Tình trạng này xảy ra khi tinh dịch chảy ngược vào bàng quang thay vì xuất ra ngoài.
  • Đau khi quan hệ

Nếu có bất kỳ vấn đề nào trước điều trị, hãy thông báo cho nhóm chăm sóc để họ có thể giúp đỡ hoặc giảm nhẹ tình trạng này. Hãy thông báo với họ về bất kỳ sự thay đổi nào.

Những phương pháp điều trị có thể ảnh hưởng đến tình dục

Một số phương pháp điều trị có thể ảnh hưởng đến chức năng tình dục nhiều hơn các phương pháp khác. Đó có thể là:

Phẫu thuật. Đặc biệt là phẫu thuật tuyến tiền liệt, tinh hoàn, bàng quang, đại trực tràng. Phẫu thuật ở các cơ quan này có thể gây tổn thương dây thần kinh điều khiển sự cương cứng. Hãy hỏi bác sĩ phẫu thuật về phẫu thuật “cắt bỏ dây thần kinh”. Phẫu thuật cũng có thể gây nên tình trạng xuất tinh “khô”.

Các lỗ mở thông ra da như mở thông đại tràng, đặt ống thông tiểu hoặc cắt bỏ tinh hoàn có thể ảnh hưởng đến sự tự tin và ngoại hình. Mở thông đại tràng và đặt ống thông tiểu là các lỗ hở nhân tạo trên cơ thể giúp thải phân và nước tiểu qua một túi chứa chất thải đeo bên người, và điều này khiến người bệnh không thích bị người khác nhìn thấy.

Điều trị rối loạn cương dương (ED) sau điều trị ung thư

Tình trạng cương cứng có thể bị mất tạm thời và sau đó sẽ phục hồi lại. Tuy nhiên, sẽ mất nhiều năm để điều này xảy ra. Một số hướng dẫn để phòng tránh hoặc điều trị ED:

  • Tìm bác sĩ có kinh nghiệm trong phẫu thuật cắt bỏ dây thần kinh. Trừ khi các dây thần kinh cần được cắt để loại bỏ ung thư, các bác sĩ đều có thể tránh gây tổn thương chúng.
  • Thực hiện bài tập sàn chậu. Bài tập này sử dụng các cơ ở bộ phận sinh dục và cũng có tác dụng kiểm soát ruột và bàng quang nếu mất khả năng tự chủ.
  • Dùng thuốc điều trị ED. Hãy hỏi bác sĩ để được kê đơn thuốc tốt nhất.

Xạ trị. Xạ trị xương chậu, vùng quanh hông, có thể gây ra ED trong 6 tháng đến 2 năm sau khi kết thúc điều trị. Tình trạng này có thể biến mất hoặc hồi phục lại trong vòng 2 đến 3 năm. Hãy tham vấn với bác sĩ đề biết cần làm những gì.

Một trong các phương pháp điều trị ung thư tuyến tiền liệt là “xạ trị trong”, bệnh nhân sẽ được đặt các “hạt” phóng xạ nhỏ gần với khối u trong cơ thể. Xạ trị trong cũng có thể gây ra ED như các phương pháp xạ trị khác. Hãy nói chuyện với bác sĩ để biết phải làm những gì.

Xạ trị có thể gây đau, mệt mỏi và mất khả năng kiểm soát nhu động ruột hoặc bàng quang, từ đó có thể khiến người bệnh tránh quan hệ tình dục hoặc làm giảm ham muốn.

Ngoài ra, ở những người mắc bệnh tim mạch, cao huyết áp hoặc tiểu đường khi xạ trị dễ bị mắc ED hơn, tuy nhiên, vẫn có thể bị ED ngay cả khi không mắc các bệnh này.

Hóa trị. Hóa trị có thể ảnh hưởng đến tâm lý, ngoại hình và ham muốn tình dục. Tác dụng phụ của hóa trị bao gồm tăng hoặc giảm cân, buồn nôn, nôn và tiêu chảy, cũng như gây mất khả năng cương cứng, nhưng tình trạng này có thể hồi phục theo thời gian.

Liệu pháp hormon. Một số phương pháp điều trị ung thư tuyến tiền liệt nhằm làm giảm số lượng nội tiết tố nam, testosterone mà cơ thể tạo ra, nhằm chống lại ung thư. Tuy nhiên, điều này cũng có thể gây ra ED, giảm ham muốn tình dục, và giảm cực khoái. Những người đàn ông trẻ tuổi vẫn có thể cương cứng được khi dùng hoặc không dùng thuốc vì lượng testosterone dự trữ còn tương đối nhiều ở các đối tượng này

Các loại thuốc khác. Một số loại thuốc nhằm kiểm soát triệu chứng hoặc điều trị các bệnh khác cũng có thể ảnh hưởng đến tình dục. Ví dụ, một số loại thuốc giảm đau, thuốc chống trầm cảm và thuốc điều trị huyết áp (thuốc chẹn beta).

Người lớn tuổi hoặc đã bị bệnh trước khi điều trị ung thư có nguy cơ mắc các vấn đề tình dục cao hơn sau khi kết thúc điều trị nhưng điều quan trọng là cần phải thông báo với bác sĩ về các vấn đề này. Có thể bạn sẽ quan tâm đến mong muốn có con, mong muốn của bạn đời, và nhất là mong muốn của bản thân. Sẽ có nhiều phương án để điều trị các rối loạn tình dục, bao gồm cả các trường hợp rối loạn do điều trị ung thư.

Phòng tránh rủi ro khi điều trị ung thư

Hãy nói chuyện với bác sĩ để biết cách bảo vệ bản thân và bạn tình. Ví dụ, sử dụng bao cao su để bảo vệ bạn tình khỏi tiếp xúc với hóa trị, những loại thuốc này có thể ở trong tinh dịch từ 48 đến 72 giờ. Ngoài ra, cũng nên sử dụng bao cao su sau khi tiến hành “xạ trị trong” để bảo vệ bạn tình nếu không may có hạt phóng xạ thoát ra ngoài.

Hóa trị sẽ làm giảm khả năng gây thụ thai của người nam đối với người nữ tuy nhiên có thai vẫn có thể xảy ra. Tốt nhất, không nên mang thai ít nhất 2 tháng sau hóa trị.

Hóa trị, xạ trị và một số loại phẫu thuật có thể gây vô sinh nghĩa là mất khả năng khiến cho người phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, có thể tiến hành đông lạnh tinh trùng hoặc sử dụng các phương pháp khác trước khi điều trị ung thư để bảo tồn sinh sản.

Tâm lý và tình dục

Ảnh hưởng tâm lý khi mắc bệnh ung thư và trong quá trình điều trị có thể làm giảm ham muốn và khả năng quan hệ tình dục. Cần phải nói chuyện với bác sĩ khi có những biểu hiện sau:

  • Lo sợ ung thư tái phát
  • Cảm thấy buồn, thất vọng hoặc bất lực
  • Cảm thấy tồi tệ về những thay đổi trong cơ thể
  • Căng thẳng, trầm cảm hoặc lo âu

Người bạn tình cũng có thể có những cảm xúc này vì vậy hãy nói chuyện với nhau để chia sẻ cảm xúc và ham muốn của bản thân, bao gồm cả vấn đề sức khỏe tình dục.

Kiếm soát các tác dụng phụ

Giảm nhẹ các tác dụng phụ đối với tình dục là một phần quan trọng của việc chăm sóc ung thư, và được gọi là chăm sóc giảm nhẹ hoặc chăm sóc hỗ trợ. Nhóm chăm sóc có thể đưa ra các đề xuất để giảm nhẹ triệu chứng. Những đề xuất này phụ thuộc vào:

  • Tiền sử quan hệ tình dục, bao gồm tình trạng sức khỏe tình dục và bất kỳ vấn đề nào trong quá khứ
  • Đã có vợ/chồng hoặc bạn tình chưa?
  • Các kiểu tình dục và mức độ phù hợp với cuộc sống

Bác sĩ sẽ nói chuyện với bạn nếu phát hiện bất kỳ vấn đề nào, thậm chí sẽ cho làm các xét nghiệm nếu cần thiết.

Các phương pháp điều trị về các vấn đề tình dục:

Thuốc ED. Những loại thuốc này có thể giúp cương cứng và duy trì đủ lâu để có thể quan hệ tình dục. Những loại thuốc này bao gồm sildenafil (Viagra), tadalafil (Cialis) và vardenafil (Levitra). Các loại thuốc này có thể dùng hằng ngày hoặc dùng khi muốn quan hệ tình dục.

Tiêm dương vật. Dương vật được tiêm thuốc để có thể cương cứng. Các thuốc này làm tăng lưu lượng máu đến dương vật. Thuốc bao gồm:

  • Alprostadil (được gọi là Caverject, Edex hoặc Muse)
  • Papaverine (nhiều biệt dược)

Cấy ghép dương vật. Bác sĩ sẽ đặt một thiết bị bên trong dương vật để có thể cương cứng khi muốn.

Đặt thiết bị chân không ở dương vật. Đặt một cái bơm nhỏ lên dương vật để giúp đưa máu vào, nhờ đó dương vật có thể cương cứng.

Hãy hỏi bác sĩ về những rủi ro có thể có và các tác dụng phụ của các phương pháp trên. Nhóm chăm sóc có thể hỗ trợ tâm lý ảnh hưởng đến đời sống tình dục, bao gồm:

  • Nói chuyện với nhân viên tư vấn hoặc trị liệu tình dục
  • Tìm sự hỗ trợ từ cộng đồng, chẳng hạn như một nhóm hỗ trợ nam giới sau khi điều trị ung thư

Tư vấn cho các cặp vợ chồng có thể giúp cải thiện sự giao tiếp giữa họ qua đó giải quyết được vấn đề tình dục liên quan đến tâm lý.

Tài liệu tham khảo

https://www.cancer.net/navigating-cancer-care/dating-sex-and-reproduction/sexual-health-and-cancer-treatment-men

Nếu bài viết hữu ích, bạn thích hãy bấm LIKE và SHARE để ủng hộ nhé.