Thứ Tư , 20 Tháng Ba 2019
Trang chủ Thuốc Tra cứu thuốc Phụ lục 5: Dùng thuốc cho người suy gan

Phụ lục 5: Dùng thuốc cho người suy gan

 

Bệnh gan có thể làm thay đổi đáp ứng với thuốc, nhưng dự trữ của gan đủ lớn, nên bệnh gan phải trầm trọng đến mức nào đó mới có thể có những thay đổi rõ rệt về chuyển hoá thuốc. Khả năng của gan đào thải một thuốc có thể có hoặc không có liên quan tới khả năng của gan tổng hợp các chất như albumin hay các yếu tố đông máu, các chất này có xu hướng giảm khi chức năng gan suy giảm.

Không như bệnh ở thận, để đánh giá các chức năng thận, thường chỉ dựa vào độ thanh thải creatinin để nhận biết mối tương quan tới các thông số đào thải thuốc (như độ thanh thải hay nửa đời của thuốc), nhưng với bệnh gan, những xét nghiệm thông thường về chức năng chưa phản ánh đầy đủ chức năng thực tại của gan mà biểu thị phần nào về tổn thương tế bào gan. Sự thay đổi đáp ứng của thuốc trong bệnh gan có thể gồm toàn bộ hay một số thay đổi sau:

  • Khả năng đào thải (chuyển hoá) của gan bị suy giảm do thiếu hoặc suy chức năng tế bào gan.
  • Sự đào thải mật bị suy giảm do tắc mật hoặc những bất thường trong chuyển vận (ví dụ: rifampicin được thải dưới dạng không chuyển hoá qua mật, từ đó bị tích luỹ ở những bệnh nhân bị vàng da do tắc mật trong hoặc ngoài gan).
  • Lưu lượng máu ở gan bị trì trệ do phẫu thuật tạo dòng tắt (Shunt), do tuần hoàn bàng hệ hoặc kém tưới máu do xơ gan và tăng áp lực tĩnh mạch gánh.
  • Thể tích phân bố thuốc thay đổi do tăng dịch ngoại bào (cổ trướng, phù) và do giảm khối lượng cơ.
  • Giảm gắn thuốc vào protein huyết tương, từ đó làm tăng độc tính các thuốc gắn mạnh vào protein (ví dụ phenytoin) do gan giảm sản sinh albu- min.
  • Tăng khả dụng sinh học do chuyển hoá bước đầu qua gan giảm.
  • Giảm khả dụng sinh học do kém hấp thu lipid trong bệnh gan ứ mật.

Bệnh gan nghiêm trọng làm tăng nhạy cảm đối với tác dụng của một số thuốc, có thể tiếp tục làm suy yếu chức năng não và thúc đẩy bệnh não xơ gan (ví dụ morphin). Phù và cổ trướng trong bệnh gan mạn có thể kịch phát do các thuốc gây ứ dịch (ví dụ acid acetylsalicylic, ibuprofen, pred- nisolon, dexamethason).

Thông thường, các thuốc được chuyển hoá mà không gây tổn thương gan. Một số ít thuốc gây độc với gan liên quan tới liều dùng. Tuy nhiên, hầu hết các phản ứng độc với gan do thuốc chỉ xảy ra ở một số ít người và không đoán trước được. ở những bệnh nhân suy giảm chức năng gan, phản ứng nào độc với gan mà có liên quan đến liều dùng, thì có thể xảy ra với liều dùng thấp hơn, trong khi những phản ứng không đoán trước được của thuốc lại có thể xảy ra nhiều hơn. Cần phải ngăn ngừa cả hai trường hợp trên.

Bảng sau đây cung cấp những thông tin cần thiết giúp kê đơn thuốc hợp lý cho người suy gan.

Vì lý do chưa có đầy đủ dữ liệu về an toàn thuốc, nên những thuốc nào chưa được nêu ở bảng này, thì không nên hiểu là những thuốc đó đã an toàn. Bạn đọc rất cần tham khảo kỹ ở phần cụ thể viết về từng thuốc.

Tài liệu tham khảo

http://www.nidqc.org.vn/duocthu/phu-luc-5-dung-thuoc-cho-nguoi-suy-gan.html

Nếu bài viết hữu ích, bạn thích hãy bấm LIKE và SHARE để ủng hộ nhé.