Kiểm soát cơn đau sau sinh

Biên dịch: Lê Nguyễn Ngọc Bình

Hiệu đính: BS. Trương Khánh Hùng

CÁC TRIỆU CHỨNG SAU SINH BÌNH THƯỜNG LÀ GÌ?

Bất kể quá trình chuyển dạ và sinh nở của bạn diễn ra như thế nào, cơ thể bạn sẽ cần thời gian để hồi phục sau khi sinh.

Các triệu chứng sau sinh phổ biến bao gồm:

• Chảy máu âm đạo
• Chuột rút
• Đau lưng, cổ hoặc khớp
• Đau ở đáy chậu (khu vực giữa âm đạo và hậu môn)
• Đau xung quanh vết mổ của bạn (nếu bạn mổ lấy thai)
• Căng tức vú
• Các vấn đề về bàng quang
• Các vấn đề về đường ruột
• Bệnh trĩ

CƠN ĐAU SAU SINH KÉO DÀI BAO LÂU?

Phân loại, cường độ và thời gian của các triệu chứng sau sinh ở mỗi người là khác nhau. Một số triệu chứng có thể kéo dài vài ngày, trong khi những triệu chứng khác có thể kéo dài vài tuần.

TÔI CÓ THỂ LÀM GÌ ĐỐI VỚI CƠN ĐAU SAU SINH?

Có nhiều cách để kiểm soát cơn đau, bao gồm các phương pháp tự điều trị, thuốc không kê đơn và thuốc theo toa. Trao đổi với bác sĩ sản-phụ khoa (ob-gyn) về các lựa chọn giảm đau trước khi xuất viện

KHI NÀO NÊN LIÊN HỆ BÁC SĨ?

Tìm kiếm sự hỗ trợ khẩn cấp ngay lập tức nếu bạn:

•  Đau ngực
•  Ho hoặc thở hổn hển
•  Co giật
•  Có suy nghĩ làm tổn thương bản thân hoặc em bé 
• Đau bụng dưới dữ dội
•  Đau, sưng, ấn đau ở chân

Liên hệ bác sĩ sản phụ khoa ngay lập tức nếu

• Đau đầu không thuyên giảm sau khi uống thuốc hoặc đau đầu dữ dội kèm theo những thay đổi về thị lực
• Sốt trên 38°C
• Buồn nôn và nôn dai dẳng
• Đau hoặc buốt rát khi đi tiểu nghiêm trọng hoặc kéo dài hơn một vài ngày sau sinh
• Chảy máu nhiều (chảy máu thấm qua hai băng vệ sinh một giờ trong hơn một hoặc hai giờ)
• Vệt đỏ trên vú hoặc cục u mới gây đau ở vú
• Cơn đau không biến mất hoặc trở nên tồi tệ hơn do cắt tầng sinh môn, rách tầng sinh môn hoặc vết mổ tại bụng
• Đỏ hoặc tiết dịch từ vết cắt tầng sinh môn, vết rách tầng sinh môn hoặc vết mổ ở bụng

• Sản dịch có mùi khó chịu
• Cảm giác chán nản kéo dài hơn 10 ngày sau khi sinh.

THUỐC GIẢM ĐAU NÀO AN TOÀN DÙNG TRONG KHI CHO CON BÚ?

Điều quan trọng là phải xem xét lợi ích của thuốc giảm đau đối với bạn và ảnh hưởng của nó đối với em bé của bạn. Ibuprofen thường là bước đầu tiên được ưu tiên vì nó ít đi qua sữa mẹ. Acetaminophen cũng an toàn khi cho con bú. Cả hai loại thuốc đều có sẵn trên ở nhà thuốc.

Trao đổi với bác sĩ sản phụ khoa nếu cần sử dụng loại khác hoặc trước khi kết hợp hai hoặc nhiều loại thuốc giảm đau, bác sĩ có thể kê đơn thuốc opioid yếu liều thấp (VD Codein) trong thời gian ngắn.

GIẢI PHÁP HỖ TRỢ TỐT NHẤT CHO CO HỒI TỬ CUNG HOẶC “CƠN ĐAU HẬU SẢN” LÀ GÌ?

Sau khi sinh bạn sẽ cảm thấy tử cung của mình co bóp và giãn ra khi nó co lại về kích thước bình thường. Sự co hồi  này còn được gọi là “cơn đau hậu sản”. Nó có thể giống như đau bụng kinh hoặc thậm chí là cơn co thắt chuyển dạ. Cơn đau hậu sản phổ biến hơn ở những phụ nữ đã sinh con trước đó. Chúng cũng phổ biến hơn trong vài ngày đầu cho con bú.

Dùng một miếng đệm sưởi ấm lên bụng sẽ giúp giảm bớt sự khó chịu này. Nếu bạn cần dùng thuốc giảm đau không kê toa, thì ibuprofen có thể hiệu quả hơn acetaminophen.

TÔI NÊN LÀM GÌ NẾU BỊ ĐAU LƯNG, CỔ HOẶC CÁC KHỚP?

Trao đổi với bác sĩ sản phụ khoa nếu bạn bị đau lưng, cổ hoặc khớp. Cơn đau này có thể do căng cơ lưng, yếu cơ bụng và thay đổi nội tiết tố trong và sau khi mang thai. Tùy thuộc vào nguyên nhân, bác sĩ sản phụ khoa có thể đề nghị bạn gặp bác sĩ vật lý trị liệu.

Bạn cũng có thể thử các mẹo sau để cải thiện hoặc ngăn ngừa cơn đau:

• Sử dụng một miếng đệm sưởi ấm trên cổ hoặc lưng của bạn để giảm bớt sự khó chịu.
• Uống ibuprofen hoặc một loại thuốc giảm đau không kê toa khác.
• Hỏi bác sĩ phụ khoa của bạn để hướng dẫn cho bạn những tư thế cho con bú tốt nhất. Thư giãn vai, dùng gối để đỡ cánh tay và giữ cho lưng được hỗ trợ.
• Nhìn lên trên lúc cho con bú khi có thể. Nhìn xuống quá nhiều có thể làm tổn thương cổ của bạn.
• Gập khuỷu tay thay vì cổ tay khi có thể.

NÊN LÀM GÌ KHI ĐAU DO RÁCH HOẶC CẮT TẦNG SINH MÔN?

Khi hồi phục sau khi sinh thường, vùng đáy chậu (khu vực giữa âm đạo và hậu môn) có thể sẽ đau và sưng trong vài tuần. Nếu bạn bị rách tầng sinh môn hoặc cắt tầng sinh môn, cơn đau có thể nghiêm trọng hơn và vùng đó có thể mất nhiều thời gian hơn để chữa lành. Hãy thử những mẹo sau để giảm bớt sự khó chịu của bạn:

• Chườm túi nước đá hoặc túi gel lạnh lên vùng đáy chậu mỗi lần từ 10 đến 20 phút.

Điều này có hiệu quả nhất trong 24 đến 72 giờ đầu tiên sau khi sinh.

• Đắp miếng giảm đau witch-hazel lên vùng đáy chậu.
• Uống ibuprofen.
• Nếu ngồi không thoải mái, hãy ngồi lên gối. Đệm chuyên dụng có thể hữu ích.
• Hãy thử tắm ngồi (ngồi trong nước nông, ấm). Bồn tắm chuyên dụng được làm cho mục đích này được thực hiện cho mục đích này.
• Khi đi vệ sinh, làm sạch bộ phận sinh dục bằng nước ấm từ bình xịt.

Điều này cũng có thể giúp hỗ trợ  dòng chảy của nước tiểu. Lau khô khi kết thúc.

• Hãy thử cho con bú trong khi nằm nghiêng. Tư thế này có thể thoải mái hơn vì nó không gây áp lực lên đáy chậu.

Hỏi bác sĩ sản phụ khoa:

• Sử dụng thuốc xịt hoặc kem gây tê để giảm đau
• Uống thuốc làm mềm phân để đi cầu dễ dàng hơn

NÊN LÀM GÌ NẾU BỊ ĐAU Ở VẾT MỔ?

Khi mổ lấy thai, vết cắt ở bụng có thể đau trong vài tuần đầu. Những điều sau đây có thể làm dịu cơn đau:

• Dùng thuốc giảm đau theo khuyến cáo hoặc kê đơn của bác sĩ sản phụ khoa.

• Sử dụng miếng đệm sưởi ấm hoặc đai nịt bụng (đai nén)
• Chọn tư thế cho con bú ít gây áp lực lên vết mổ

GIẢI PHÁP TỐT NHẤT ĐỂ CẢI THIỆN TÌNH TRẠNG CĂNG TỨC VÚ

Khi sữa về vú có thể rất căng cứng. Hiện tượng này được gọi là căng sữa. Cho con bú thường xuyên hơn có thể giúp giảm bớt cơn đau và áp lực này. Chườm lạnh cũng có thể giúp giảm đau. Nếu không cho con bú, mặc áo ngực chật có thể giúp ngừng sản xuất sữa sớm hơn.

Đối với phụ nữ đang cho con bú, đau núm vú cũng là điều bình thường và có thể cải thiện bằng kỹ thuật cho con bú đúng cách.  

NÊN LÀM GÌ NẾU BỊ ĐAU KHI ĐI TIỂU?

Trong những ngày đầu tiên sau khi sinh thường, bạn có thể cảm thấy muốn đi tiểu nhưng không thể đi tiểu được. Khi đi tiểu, bạn có thể cảm thấy đau và buốt rát. Dưới đây là một số cách giúp đi tiểu bớt đau:

• Thử ngâm mình trong bồn nước ấm để giảm sưng và đau.
• Khi đi vệ sinh, xịt nước ấm lên bộ phận sinh dục bằng bình xịt.

Điều này có thể giúp hỗ trợ dòng chảy của nước tiểu.

• Để vòi nước chảy trong khi bạn đang ở trong phòng tắm.

• Uống nhiều nước.

NÊN LÀM GÌ NẾU BỊ TÁO BÓN HOẶC ĐẦY HƠI?

Có thể khó đi cầu trong vài ngày sau khi sinh. Bạn có thể sợ đi cầu vì đau do bệnh trĩ hoặc vết rách ở tầng sinh môn. Bạn cũng có thể xì hơi khi không cố ý . Một số cách để giúp bạn cải thiện tình trạng này:

• Uống nhiều nước
• Đi bộ ngắn ngay khi bạn có thể
• Ăn thực phẩm giàu chất xơ
• Hỏi bác sĩ sản phụ khoa về thuốc làm mềm phân hoặc thuốc nhuận tràng nếu cần

NÊN LÀM GÌ NẾU BỊ BỆNH TRĨ?

Tình trạng giãn tĩnh mạch ở âm hộ hoặc trĩ phía trong hoặc xung quanh hậu môn khi mang thai,  có thể nặng hơn sau khi sinh. Các tĩnh mạch sưng đau cũng có thể xuất hiện lần đầu do rặn quá nhiều trong quá trình sinh. Các phương pháp điều trị để giảm sưng và ngứa 

• Thuốc xịt hoặc thuốc mỡ tại chỗ
• Nhiệt khô (chẳng hạn như từ máy sấy tóc bật thấp)
• Tắm ngồi
• Gạc witch-hazel lạnh

Rặn khi đi đại tiện có thể làm cho bệnh trĩ nặng hơn. Hãy hỏi bác sĩ sản phụ khoa về việc dùng thuốc làm mềm phân.

Tài liệu tham khảo

https://www.acog.org/womens-health/faqs/postpartum-pain-management