Danh sách các chủ đề
0
Ngày:
15/03/2022
Lượt xem:
955
Bài viết thứ 00/15 thuộc chủ đề “Hóa trị”
Hóa trị phác đồ AC là kết hợp hai thuốc hóa trị để điều trị ung thư vú.
Tên gọi AC lấy tên từ hai chữ cái đầu tiên của các thuốc này.
Hóa trị phác đồ AC có thể được dùng để điều trị ung thư vú nguyên phát – ung thư vú chưa lan tràn ra ngoài mô vú hoặc chưa di căn hạch nách. Đôi khi phác đồ này được sử dụng kết hợp với các thuốc chống ung thư khác. Hóa trị được thực hiện để làm giảm nguy cơ ung thư vú tái phát hoặc lan rộng.
Hóa trị phác đồ AC có thể được truyền trước khi phẫu thuật và được gọi là hóa trị tân bổ trợ (đôi khi được gọi là hóa trị ban đầu), hoặc sau phẫu thuật và được gọi là hóa trị bổ trợ.
Phác đồ hóa trị này cũng có thể được chỉ định cho những người bị:
Trước khi bắt đầu điều trị, một số bệnh viện sẽ thu xếp một buổi thông tin về hóa trị. Tại buổi này, điều dưỡng hoặc bác sĩ sẽ thảo luận với bạn về hóa trị được chỉ định như thế nào, khi nào và cách thức kiểm soát các tác dụng phụ.
Bạn sẽ được xét nghiệm máu và một số người được làm điện tâm đồ – là xét nghiệm đơn giản để kiểm tra nhịp tim. Chiều cao và cân nặng cũng được ghi nhận.
Bạn sẽ được cho số điện thoại để liên hệ nếu có bất kỳ câu hỏi hoặc mối lo lắng nào.
Các thuốc hóa trị gây cản trở quá trình phân chia và phát triển của tế bào, các loại thuốc khác nhau có cơ chế hoạt động khác nhau.
Hóa trị phác đồ AC hoạt động bằng cách làm dừng quá trình phân chia và nhân lên của các tế bào ung thư, tức là chặn sự phát triển của ung thư.
Các thuốc hóa trị khác nhau tấn công các tế bào ung thư tại các giai đoạn phát triển khác nhau. Đó là lý do các bác sĩ thường sử dụng phối hợp nhiều loại thuốc thay vì chỉ dùng một loại thuốc đơn lẻ.
Hóa trị phác đồ AC là điều trị toàn thân, nghĩa là nó ảnh hưởng đến tất cả các tế bào của cơ thể.
Hóa trị phác đồ AC được truyền vào tĩnh mạch, thường là truyền nhỏ giọt vào tĩnh mạch bàn tay hoặc cánh tay, tuy nhiên cũng có thể dùng các phương pháp truyền tĩnh mạch khác, điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như điều dưỡng có dễ dàng tìm được ven phù hợp không và vị trí đặt đường truyền ưa thích của bạn.
Bạn thường được truyền tại bệnh viện và điều trị như một bệnh nhân ngoại trú hoặc theo ca trong ngày, nghĩa là bạn có thể về nhà trong cùng ngày điều trị.
Bạn thường được truyền bốn tới sáu đợt phác đồ AC, trong ba tới bốn tháng. Cả hai loại thuốc được truyền trong cùng ngày, mỗi ba tuần một đợt.
Thời gian giữa mỗi đợt truyền là để cho cơ thể hồi phục, và có thể thay đổi phụ thuộc vào số lượng tế bào máu đã quay trở về mức bình thường giữa mỗi đợt hay chưa.
Giống như bất kỳ điều trị nào, hóa trị phác đồ AC có thể gây ra tác dụng phụ. Mỗi người phản ứng khác nhau với thuốc và một số người có thể gặp nhiều tác dụng phụ hơn những người khác. Các tác dụng phụ này có thể kiểm soát được và không phải người bệnh nào cũng phải trải qua những tác dụng phụ được mô tả dưới đây.
Nếu bạn lo lắng về bất kỳ tác dụng phụ nào, bất kể chúng có được liệt kê ở bài viết này hay không, hãy nói với điều dưỡng hoặc bác sĩ điều trị càng sớm càng tốt.
Trong khi thuốc cyclophosphamid đang được truyền vào cơ thể, bạn có thể cảm thấy nóng hoặc đỏ bừng mặt, hơi chóng mặt, ngứa mũi hoặc có vị kim loại trong miệng. Các cảm giác này thường hết đi khi kết thúc truyền, nhưng hãy nói cho điều dưỡng biết nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng nào trên đây. Một số người thấy ngậm kẹo ngọt có thể giúp giảm cảm giác này.
Hóa trị phác đồ AC có thể gây ảnh hưởng tạm thời lên số lượng các tế bào máu trong cơ thể.
Bạn sẽ được xét nghiệm máu đều đặn để kiểm tra số lượng các tế bào máu. Nếu số lượng các tế bào máu quá thấp thì đợt điều trị tới có thể bị trì hoãn hoặc liều hóa trị được giảm xuống.
Không có đủ số lượng tế bào bạch cầu có thể làm tăng nguy cơ bị nhiễm trùng.
Hãy liên lạc với bệnh viện ngay lập tức nếu:
Trước khi bắt đầu hóa trị, bạn sẽ được cho số điện thoại liên lạc 24 giờ để liên hệ khi cần cấp cứu. Bạn có thể cần kháng sinh. Đôi khi bác sĩ có thể khuyến nghị tiêm các thuốc gọi là các yếu tố tăng trưởng để kích thích việc sản sinh các tế bào bạch cầu giúp làm giảm nguy cơ nhiễm trùng.
Có quá ít tế bào hồng cầu được gọi là thiếu máu. Nếu bạn cảm thấy đặc biệt mệt mỏi, thở hổn hển hoặc chóng mặt, hãy nói cho bác sĩ điều trị biết.
Bạn có thể dễ bị bầm tím, chảy máu mũi hoặc chảy máu chân răng hơn khi bạn đánh răng. Hãy nói với bác sĩ điều trị nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào trong các triệu chứng này.
Hóa trị phác đồ AC gây rụng tóc ở hầu hết các bệnh nhân. Có thể dùng biện pháp làm mát da đầu để ngăn ngừa hoặc làm giảm rụng tóc.
Bạn có thể thấy buồn nôn và nôn, nhưng cũng có nhiều người sẽ không bị nôn. Bạn sẽ được cho thuốc chống nôn để uống hoặc truyền tĩnh mạch vào ngày điều trị, và sẽ được kê đơn thuốc chống nôn về nhà để làm giảm các triệu chứng khó chịu này. Nếu bạn vẫn bị buồn nôn và nôn, hãy nói với bác sĩ điều trị.
Bạn có thể bị tiêu chảy hoặc táo bón, bác sĩ điều trị có thể kê đơn thuốc để giúp kiểm soát hiện tượng này.
Hãy liên hệ với bác sĩ nếu bạn bị tiêu chảy từ 4 lần trở lên trong vòng 24 giờ.
Bạn sẽ được khuyên dùng nước súc miệng nhằm giúp làm giảm viêm loét miệng và lợi và khiến các vết loét trong miệng dừng phát triển. Vệ sinh răng miệng tốt là rất quan trọng trong khi điều trị. Hãy đi khám bác sĩ nha khoa để kiểm tra răng trước khi bắt đầu hóa trị, nhưng tránh điều trị răng trong khi hóa trị.
Trong khi bạn đang hóa trị theo phác đồ AC thì vị giác của bạn có thể thay đổi và một số thực phẩm có thể có vị lạ, ví dụ vị mặn, đắng hoặc vị kim loại.
Tình trạng thuốc hóa trị AC rỉ ra khỏi ven gọi là thoát mạch. Điều này có thể làm tổn thương mô mềm xung quanh. Hãy nói với điều dưỡng cắm kim truyền cho bạn ngay lập tức nếu bạn bị đau, châm chích hoặc cảm giác bỏng rát xung quanh vị trí cắm truyền trong khi thuốc đang được truyền vào.
Sau điều trị, bạn có thể bị đau tại chỗ cắm kim vào, hoặc dọc theo ven. Sau một vài tuần, vùng da chỗ cắm kim có thể cứng lại, ấn đau,và sẫm màu. Hiện tượng này sẽ mất dần theo thời gian.
Mệt lả là cực kỳ mệt mỏi và kiệt sức, không hết khi sau khi nghỉ ngơi hoặc ngủ dậy. Mệt lả trong điều trị là phổ biến. Đối với một số người thì mệt lả có thể kéo dài vài tuần hoặc vài tháng sau khi kết thúc điều trị, nhưng dần dần bạn sẽ đỡ hơn.
Nên uống nhiều nước trong quá trình điều trị do các thuốc hóa trị (nhất là cyclophosphamid) có thể gây kích thích thành bàng quang. Cố gắng đi tiểu thường xuyên và đi tiểu ngay khi bạn thấy buồn tiểu.
Hãy nói với bác sĩ điều trị khi bạn nhận thấy có bất kỳ sự kích thích hoặc cảm giác bỏng rát/đau nhói khi đi tiểu.
Doxorubicin có thể làm nước tiểu có màu đỏ hoặc hồng trong vài ngày, hiện tượng này là do màu của thuốc và hoàn toàn bình thường.
Khả năng bạn tập trung hoặc suy nghĩ rõ ràng cũng có thể bị ảnh hưởng và khiến bạn bực bội. Đôi khi hiện tượng này được gọi là “não hóa chất” hoặc “sương mù hóa chất”, nhưng phổ biến được gọi là suy giảm nhận thức. Hiện tượng này thường giảm dần theo thời gian sau khi điều trị kết thúc.
Hóa trị phác đồ AC có thể gây ra vô sinh tạm thời hoặc vĩnh viễn (không thể có thai). Nếu điều này là quan trọng đối với bạn thì hãy nói với bác sĩ điều trị trước khi bắt đầu điều trị – bác sĩ có thể giúp kết nối bạn với các chuyên gia hỗ trợ sinh sản.
Xem thêm bài viết: Ung thư và khả năng sinh sản: Điều trị ung thư và khả năng sinh sản của phụ nữ
Đôi khi hóa trị phác đồ AC có thể khiến các phụ nữ chưa qua mãn kinh có các triệu chứng mãn kinh. Điều này là do hóa trị có ảnh hưởng tới buồng trứng là nơi sản sinh ra estrogen.
Các triệu chứng mãn kinh phổ biến có thể gồm:
Bạn có thể cảm thấy đau và cộm mắt hoặc chảy nước mắt. Đôi khi dùng thuốc nhỏ mắt giúp giảm triệu chứng này.
Hóa trị phác đồ AC cũng có thể làm nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi.
Hóa trị phác đồ AC có thể làm cho da của bạn bị đỏ, đau, hoặc ngứa. Bạn cũng có thể bị đau hoặc đỏ ở lòng bàn tay và gan bàn chân (gọi là hội chứng Palmar-Plantar hoặc hội chứng bàn tay-bàn chân). Bác sĩ có thể cho bạn dùng gel hoặc kem để bôi lên khu vực da bị ảnh hưởng. Các loại thuốc này giúp làm ẩm da bạn. Hãy nói cho nhóm bác sĩ điều trị biết khi bạn nhận thấy phản ứng da.
Da bạn có thể trở nên khô và đóng vảy hoặc bị bong tróc – nhất là khu vực bàn tay và bàn chân nhưng hiện tượng này sẽ cải thiện sau kết thúc điều trị. Sử dụng kem làm ẩm cũng có tác dụng làm giảm nhẹ triệu chứng.
Trong khi điều trị với hóa trị phác đồ AC và trong vài tháng sau đó, da của bạn sẽ trở nên nhạy cảm hơn. Bạn sẽ dễ bị cháy nắng, nên cần bôi kem chống nắng có hệ số bảo vệ cao nếu bạn đi ngoài nắng.
Móng có thể trở nên sẫm màu hơn và hình thành các sọc gồ. Những thay đổi này sẽ mất đi sau khi kết thúc điều trị.
Doxorubicin có thể gây ra thay đổi tới chức năng tim và có thể không phù hợp cho những người hiện có các bệnh lý tim.
Các vấn đề tim do doxorubicin gây ra không phổ biến, nhưng vẫn có thể xảy ra. Do đó trước khi bạn bắt đầu hóa trị, bác sĩ có thể bố trí đo chức năng tim để kiểm tra xem liệu tim của bạn có đang hoạt động bình thường hay không.
Hóa trị phác đồ AC có thể ảnh hưởng tới gan và thận. Bạn sẽ được xét nghiệm máu đều đặn để theo dõi gan và thận trong suốt thời kỳ hóa trị. Những thay đổi thường là nhẹ và sẽ cải thiện.
Những người mắc ung thư vú có nguy cơ huyết khối cao hơn. Nguy cơ cao hơn là do bản thân bệnh ung thư và do một số điều trị ung thư vú. Ung thư đã lan tới các bộ phận khác của cơ thể (ung thư vú di căn) cũng làm tăng nguy cơ huyết khối.
Hóa trị phác đồ AC làm tăng nguy cơ huyết khối như huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT). Những người bị DVT có nguy cơ phát triển thuyên tắc phổi, là khi một phần của huyết khối vỡ ra và đi tới phổi.
Huyết khối có thể gây nguy hiểm nhưng có thể điều trị được nên quan trọng là báo cáo các triệu chứng càng sớm càng tốt.
Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào trong các triệu chứng sau hãy liên hệ với bác sĩ đa khoa hoặc bác sĩ điều trị ngay lập tức:
Người ta không biết liệu các thuốc hóa trị có thể đi vào dịch âm đạo hoặc tinh dịch hay không. Hầu hết các bác sĩ chuyên khoa ở bệnh viện sẽ tư vấn sử dụng các phương pháp tránh thai rào chắn như bao cao su trong một vài ngày sau khi hóa trị.
Hóa trị phác đồ AC trong khi đang mang thai có thể gây hại tới thai nhi đang phát triển. Một số phụ nữ vẫn có thể có thai ngay cả khi kinh nguyệt của họ trở nên không đều hoặc dừng hoàn toàn. Sử dụng các biện pháp tránh thai không chứa nội tiết để tránh thai như bao cao su (loại cho nam hoặc loại cho nữ), màng chắn âm đạo, hoặc đặt vòng tránh thai. Tuy nhiên bạn cần thảo luận với bác sĩ điều trị do không phải tất cả các loại có thể phù hợp với phụ nữ mắc ung thư vú.
Bạn không nên tiêm vắc xin sống trong khi đang hóa trị. Vắc xin sống gồm sởi, rubella, thủy đậu, lao, bệnh giời leo (zona) và sốt vàng da.
Vắc xin sống có chứa lượng nhỏ vi rút sống hoặc vi khuẩn sống. Nếu bạn có hệ miễn dịch suy yếu do hóa trị thì vắc xin sống có thể gây hại.
Tiêm chủng các vắc xin này sáu tháng sau khi điều trị xong là an toàn. Hãy thông báo cho bác sĩ điều trị trước khi tiêm vắc xin.
Nếu một số người sống cùng bạn cần tiêm vắc xin sống thì hãy nói với bác sĩ điều trị. Họ có thể tư vấn các biện pháp phòng ngừa cần thiết, tùy thuộc vào loại vắc xin.
Những người có hệ miễn dịch suy yếu như bệnh nhân đã và đang hóa trị có nguy cơ nhiễm trùng tăng lên, do đó nên được tiêm vắc xin phòng cúm. Vắc xin cúm không phải là vắc xin sống nên không chứa bất kỳ vi rút sống nào cả. Nếu bạn đang hóa trị thì hãy nói với bác sĩ điều trị hoặc điều dưỡng về thời gian tốt nhất để tiêm vắc xin cúm.
https://breastcancernow.org/sites/default/files/files/ac_chemotherapy_web_1.pdf
0
0
