0
Ngày:
14/06/2024
Lượt xem:
1611
Bài viết thứ 00/45 thuộc chủ đề “Các vấn đề khác trong thai kỳ”
Biên dịch: Đàm Lê Châu
Hiệu đính: BS. Trương Khánh Hùng
Tài liệu này dành cho những thai phụ bị rau tiền đạo (rau bám thấp sau tuần thai 20) và/hoặc rau cài răng lược (bánh rau bám vào lớp cơ tử cung). Và cung cấp những kiến thức về mạch máu tiền đạo.
Những thông tin này có thể hữu ích cho chồng, người thân hay bạn bè của thai phụ.
Tài liệu bao gồm:
Rau tiền đạo xuất hiện khi bánh rau bám vào phần dưới tử cung. Thỉnh thoảng bao phủ hoàn toàn cổ tử cung. Tình trạng này có thể gây chảy máu nặng trong thai kỳ hay tại thời điểm sinh. Nếu bị rau tiền đạo, có khả năng cần phải mổ lấy thai
Rau cài răng lược là hiện tượng hiếm gặp nhưng nguy hiểm khi bánh rau bám tới lớp cơ tử cung và/hoặc tới các cơ quan lân cận như bàng quang. Hiện tượng này thường gặp ở những thai phụ có tiền sử mổ lấy thai. Có thể gây chảy máu nghiêm trọng tại thời điểm sinh.
Mạch máu tiền đạo là tình trạng rất hiếm gặp. Các mạch máu từ thai tới bánh rau, không được bảo vệ bởi rau thai và dây rốn, chạy ngang qua hoặc nằm gần lỗ cổ tử cung. Các mạch máu này khi vỡ sẽ rất nguy hiểm đối với thai nhi.
Bánh rau phát triền cùng với thai nhi trong tử cung suốt thai kỳ. Các gai rau của bánh rau bám vào bề mặt tử cung và tạo nên mối liên kết giữa mẹ và thai nhi. Oxy và các chất dinh dưỡng vận chuyển từ máu của bạn thông qua bánh rau vào trong máu của thai nhi. Bánh rau bong ra và được lấy ra sau khi sinh em bé và giai đoạn này thường được gọi là “sau sinh”.
Ở một số sản phụ, bánh rau bám thấp xuống đoạn dưới tử cung, có thể che phủ một phần hoặc toàn bộ lỗ trong cổ tử cung. Trong đa số trường hợp, bánh rau di chuyển ngược lên trên và rời khỏi vị trí bám thấp ban đầu. Điều này là do sự lớn dần của tử cung trong suốt thai kỳ. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp bánh rau còn tiếp tục bám thấp ở đoạn dưới tử cung trong suốt thai kỳ. Gọi là rau bám thấp khi mép bánh rau bám cách lỗ trong cổ tử cung < 20 mm. Gọi là rau tiền đạo khi bánh rau che lấp hoàn toàn lỗ trong cổ tử cung.
Rau tiền đạo thường gặp ở những thai phụ:
Thai phụ có nguy cơ chảy máu âm đạo, đặc biệt trong những tháng cuối của thai kỳ. Vì lúc này bánh rau bám thấp xuống dưới tử cung. Rau tiền đạo có thể gây chảy máu mức độ rất nặng. Thậm chí, rau tiền đạo có thể đe dọa sinh mạng của cả thai phụ và thai nhi.
Bạn có thể phải sinh em bé bằng phương pháp mổ lấy thai vì bánh rau chặn đường ra của thai qua đường âm đạo. Từ đó cản trở việc sinh thường.
Rau bám thấp có thể phát hiện bằng siêu âm định kỳ từ tuần thai thứ 20. Hầu hết thai phụ phát hiện rau bám thấp ở tuần thai thứ 20 sẽ không còn thấy tình trạng này trong giai đoạn sau của thai kỳ. 9 trong số 10 thai phụ phát hiện rau bám thấp từ lúc 20 tuần sẽ không còn phát hiện rau bám thấp ở những lần tái khám. Và chỉ 1 trên 200 trường hợp sẽ diến tiến thành rau tiền đạo ở những tháng cuối của thai kỳ. Nếu bạn có tiền sử mổ lấy thai, bánh rau khó có thể bám lên trên như bình thường.
Rau tiền đạo được xác định bằng siêu âm ngả âm đạo (đầu dò được đặt nhẹ nhàng trong âm đạo). Phương pháp này an toàn cho cả bạn và thai nhi. Ngoài ra, siêu âm có thể dùng để xác định chính xác vị trí bánh rau bám ở những tháng cuối thai kỳ.
Bạn có thể bị nghi ngờ có rau tiền đạo nếu chảy máu ở nửa sau của thai kỳ. Chảy máu do rau tiền đạo thường ít đau và có thể xảy ra sau khi quan hệ tình dục. Cũng có thể nghi ngờ bị rau tiền đạo ở những thời điểm muộn hơn trong thai kỳ nếu thai nhi có tư thế nằm bất thường. Ví dụ như nằm ngược (ngôi mông) hoặc nằm ngang trong tử cung (ngôi ngang).
Khi phát hiện rau bám thấp bằng siêu âm từ tuần thai thứ 20, bạn cần được tái khám ở tuần thai 32 để đánh giá lại tình trạng rau tiền đạo. Có thể thực hiện siêu âm bằng ngả âm đạo. Nếu bánh rau vẫn còn bám thấp, bạn cần được siêu âm đánh giá kỹ hơn ở tuần thai 36.
Đo chiều dài kênh cổ tử cung bằng siêu âm ở thời điểm 32 tuần thai có thể tiên lượng việc chuyển dạ sinh non. Ngoài ra, đo chiều dài kênh có thể đánh giá nguy cơ chảy máu.
Nếu bị tình trạng rau tiền đạo, bạn có nguy cơ phải sinh non (trước 37 tuần thai). Bạn có thể cần tiêm steroid trước sinh từ 34 đến 36 tuần để hỗ trợ phổi thai nhi trưởng thành sớm hơn.
Khi có chuyển dạ sinh non, bạn có thể phải điều trị thuốc giảm co nhằm cắt cơn co tử cung. Ngoài ra, cuộc sinh được trì hoãn để đạt hiệu quả tối ưu của liệu pháp steroid trước sinh.
Về theo dõi tiếp theo, đặt ra vấn đề bạn có cần phải nhập viện điều trị hay không còn phụ thuộc vào từng trường hợp. Tuy nhiên dù cho trước đó không có triệu chứng thì bạn vẫn có nguy cơ chảy máu đột ngột và nặng. Điều này đồng nghĩa với việc có thể bạn phải mổ lấy thai cấp cứu.
Khi biết mình bị rau bám thấp, bạn cần khẩn trương liên hệ với bệnh viện nếu có bất kỳ triệu chứng sau. Bao gồm: chảy máu âm đạo, cơn gò tử cung hay đau bụng. Khi có triệu chứng chảy máu âm đạo, bác sĩ có thể đặt mỏ vịt cho bạn để đánh giá lượng máu mất cũng như nguồn gốc máu chảy. Phương pháp khám này an toàn và trước hết cần có sự đồng ý của bạn.
Bạn cần tránh bị thiếu máu trong thai kỳ thông qua chế độ độ ăn uống đảm bảo dinh dưỡng và bổ sung viên sắt nếu được khuyến cáo bởi đội ngũ y bác sĩ điều trị. Hàm lượng haemoglobin trong máu bạn (Thông số đánh giá bạn có bị thiếu máu hay không) cần được kiểm tra định kỳ trong suốt thai kỳ.
Khi đã chẩn đoán xác định rau tiền đạo vào cuối thai kỳ, bạn sẽ được tham vấn để lựa chọn phương pháp sinh. Đội ngũ bác sĩ sẽ tham vấn với bạn để lựa chọn phương pháp sinh an toàn nhất. Việc lựa chọn sẽ tùy thuộc vào từng trường hợp.
Nếu mép bánh rau bám cách lỗ trong cổ tử cung < 20mm trên siêu âm lúc 36 tuần thai. Phương pháp sinh an toàn nhất cho bạn là mổ lấy thai. Nếu mép bánh rau bám cách lỗ trong cổ tử cung > 20mm, bạn có thể lựa chọn sinh thường.
Nếu không bị chảy máu nặng hoặc chảy máu nhiều lần, bạn sẽ được mổ lấy thai lúc 36-37 tuần. Nhưng nếu bạn bị chảy máu âm đạo, mổ lấy thai có thể thực hiện sớm hơn dự kiến.
Khi mổ lấy thai, cần phải có cả bác sĩ sản khoa và bác sĩ gây mê hồi sức. Cũng như chuẩn bị sẵn các phương tiện hồi sức cầm máu tại cơ sở bệnh viện trong trường hợp chảy máu nặng. Vấn đề này đặc biệt quan trọng nếu bạn có tiền sử mổ lấy thai dù một hay nhiều lần. Lúc này, bác sĩ gây mê hồi sức sẽ thảo luận với bạn về phương pháp gây mê.
Trong quá trình mổ lấy thai, mức độ chảy máu có thể diễn biến nặng hơn. Lúc này bác sĩ có thể thực hiện các biện pháp cầm máu khác rau. Tuy nhiên, nếu máu vẫn tiếp tục chảy mà bằng các phương pháp này không thể kiểm soát được thì có thể cần phải cắt tử cung.
Trường hợp chảy máu nặng trước thời điểm dự kiến mổ lấy thai, có thể chỉ định mổ lấy thai sớm hơn.
Trường hợp bị rau tiền đạo, nhiều khả năng bạn cần phải được truyền máu. Đặc biệt nếu bạn chảy máu nặng. Trong quá trình mổ lấy, cần chuẩn bị sẵn máu để truyền khi cần. Nếu chấp nhận việc truyền máu, bạn cần báo với bác sĩ càng sớm càng tốt trong quá trình mang thai. Lúc này bạn sẽ cùng bác sĩ thảo luận về các phương pháp thay thế khác khi chảy máu nặng xảy ra.
Rau cài răng lược là biến chứng hiếm gặp trong thai kỳ (khoảng 1 trên 300 đến 1 trên 2000 trường hợp). Hiện tượng này xảy ra khi gai rau xâm nhập vào trong lớp cơ tử cung. Làm cho việc bong sổ rau trở nên cực kỳ khó khăn.
Rau cài răng lược gặp nhiều hơn ở những sản phụ có tình trạng rau tiền đạo mà có tiền sử một hay nhiều lần mổ lấy thai. Tuy nhiên, hiện tượng này cũng có thể xảy ra nếu bạn có tiền sử phẫu thuật khác liên quan đến tử cung. Hoặc các bất thường về cấu trúc tử cung như u xơ tử cung hay tử cung đôi. Hiện tượng này cũng phổ biến ở những sản phụ lớn tuổi (> 35 tuổi) hoặc có tiền sử điều trị hỗ trợ sinh sản, đặc biệt là thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).
Siêu âm sàng lọc định kỳ có thể phát hiện rau cài răng lược. Có thể chỉ định các cận lâm sàng bổ sung như chụp cộng hưởng tử (MRI) để hỗ trợ chẩn đoán. Tuy nhiên, bác sĩ chỉ có thể xác định chính xác rau cài răng lược khi mổ lấy thai.
Nếu bị rau cài răng lược, bạn có thể bị chảy máu trong khi lấy rau sau mổ lấy thai. Mức độ chảy máu có thể trở nghiêm trọng hơn và có thể phải chỉ định cắt tử cung. Tổn thương bàng quang là một yếu tố nguy cơ trong quá trình bong rau. Điều này còn phụ thuộc vào từng trường hợp.
Nếu nghi ngờ rau cài răng lược, bác sĩ sẽ cùng bạn lựa chọn can thiệp hỗ trợ cần thiết lúc sinh. Thời điểm sinh dự kiến có thể sớm hơn. Từ 35 đến 37 tuần thai, tùy thuộc vào từng trường hợp. Bạn nên sinh tại bệnh viện có đầy đủ thiết bị chuyên dụng và đội ngũ bác sĩ kinh nghiệm. Nếu xác định rau cài răng lược trong lúc mổ, bạn sẽ được thảo luận về việc cắt tử cung. Bao gồm: cắt tử cung và giữ nguyên bánh rau, ngay sau khi mổ lấy thai.
Ngoài ra có thể giữ nguyên bánh rau tại chỗ sau mổ lấy thai để bánh rau tái hấp thu trong vài tuần hoặc vài tháng. Tuy nhiên, phương pháp này thường không thành công và có liên quan nhiều biến chứng nguy hiểm. Bao gồm: chảy máu, nhiễm trùng. Một số trường hợp vẫn cần phải cắt tử cung.
Đội ngũ bác sĩ của bạn sẽ thảo luận về các kế hoạch điều trị cụ thể tùy thuộc vào từng trường hợp.
Mạch máu tiền đạo là hiện tượng rất hiếm gặp. Xảy ra ở từ 1/12000 đến 1/5000 sản phụ. Hiện tượng này là khi mạch máu từ thai nhi tới bánh rau không được bao bọc bởi các gai rau hoặc dây rốn mà chạy ngang qua và nằm gần lỗ cổ tử cung. Những mạch máu này rất mỏng và có thể vỡ khi chuyển dạ hoặc ối vỡ. Điều này cực kỳ nguy hiểm vì máu mất là của thai nhi. Thai nhi chỉ có thể mang một lượng máu ít trong cơ thể nên lượng máu này không được mất quá nhiều. Nếu không sẽ không tốt hay thậm chí là thai lưu. Có tới 6 trong 10 trường hợp thai nhi bị ảnh hưởng bởi hiện tượng này và có thể chết.
Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn có mạch máu tiền đạo trong lúc chuyển dạ hoặc khi ối vỡ. Cần phải khẩn cấp đưa thai nhi ra. Phương pháp mổ lấy thai cấp cứu thường được khuyến cáo.
Trường hợp bánh rau bám thấp, nếu bạn mang đa thai hoặc khi bánh rau hay dây rốn của bạn phát triển bất thường. Bạn phải đối mặt với nguy cơ cao mạch máu tiền đạo. Bạn sẽ được siêu âm kỹ hơn trong thai kỳ để đánh giá tình trạng này.
Trường hợp phát hiện mạch máu tiền đạo trước giai đoạn chuyển dạ, bạn cần được lên kế hoạch mổ lấy thai vào thời điềm 34 đến 36 tuần thai. Nghĩa là thai nhi sinh non tháng. Bạn cần phải điều trị một đợt liệu pháp steroids trước sinh (2 mũi tiêm, cách nhau 12-24 giờ) để hỗ trợ trưởng thành phổi thai nhi và các cơ quan khác.
0
0
